Can. 204 - § 1. Christifideles sunt qui, utpote per baptismum Christo
incorporati, in populum Dei sunt constituti, atque hac ratione muneris Christi
sacerdotalis, prophetici et regalis suo modo participes facti, secundum propriam
cuiusque condicionem, ad mission emexercendam vocantur, quam Deus Ecclesiae
in mundo adimplendam concredidit.
§ 2. Haec Ecclesia, in hoc mundo ut societas constituta et ordinata, subsistit
in Ecclesia catholica, a successore Petri et Episcopis in eius communione gubernata.
Can. 205 - Plene in communione Ecclesiae catholicae his in terris sunt
illi baptizati, qui in eius compage visibili cum Christo iunguntur, vinculis
nempe professionis fidei, sacramentorum et ecclesiastici regiminis.
Can. 206 - § 1. Speciali ratione cum Ecclesia conectuntur catechumeni,
qui nempe, Spiritu Sancto movente, explicita voluntate ut eidem incorporentur
expetunt, ideoque hoc ipso voto, sicut et vita fidei, spei et caritatis quam
agunt, coniunguntur cum Ecclesia, quae eos iam ut suos fovet.
§ 2. Catechumenorum specialem curam habet Ecclesia quae, dum eos advitam ducendam
evangelicam invitat eosque ad sacros ritus celebrandos introducit, eisdem varias
iam largitur praerogativas, quae christianorum sunt propriae.
Can. 207 - § 1. Ex divina institutione, inter christifideles sunt in
Ecclesia ministri sacri, qui in iure et clerici vocantur; ceteri autem et laici
nuncupantur.
§ 2. Ex utraque hac parte habentur christifideles, qui professione consiliorum
evangelicorum per vota aut alia sacra ligamina, ab Ecclesia agnita et sancita,
suo peculiari modo Deo consecrantur et Ecclesiae missioni salvificae prosunt;
quorum status, licet ad hierarchicam Ecclesiae structuram non spectet, ad eius
tamen vitam et sanctitatem pertinet.
Can. 208 - Inter christifideles omnes, ex eorum quidem in Christo regeneratione,
vera viget quoad dignitatem et actionem aequalitas, qua cuncti, secundum propriam
cuiusque condicionem et munus, ad aedificationem Corporis Christi cooperantur.
Can. 209 - § 1. Christifideles obligatione adstringuntur, sua quoque
ipsorum agendi ratione, ad communionem semper servandam cum Ecclesia.
§ 2. Magna cum diligentia officia adimpleant, quibus tenentur erga Ecclesiam
tum universam, tum particularem ad quam, secundum iuris praescripta, pertinent.
Can. 210 - Omnes christifideles, secundum propriam condicionem, ad sanctam
vitam ducendam atque ad Ecclesiae incrementum eiusque iugem sanctificationem
promovendam vires suas conferre debent.
Can. 211 - Omnes christifideles officium habent et ius allaborandi ut
divinum salutis nuntium ad universos homines omnium temporum ac totius orbis
magis magisque perveniat.
Can. 212 - § 1. Quae sacri Pastores, utpote Christum repraesentantes,
tamquam fidei magistri declarant aut tamquam Ecclesiae rectores statuunt, christifideles,
propriae responsabilitatis conscii, christiana oboedientia prosequi tenentur.
§ 2. Christifidelibus integrum est, ut necessitates suas, praesertim spirituales,
suaque optata Ecclesiae Pastoribus patefaciant.
§ 3. Pro scientia, competentia et praestantia quibus pollent, ipsis ius est,
immo et aliquando officium, ut sententiam suam de hisquae ad bonum Ecclesiae
pertinent sacris Pastoribus manifestent eamque, salva fidei morumque integritate
ac reverentia erga Pastores, attentisque communi utilitate et personarum dignitate,
ceteris christifidelibus notam faciant.
Can. 213 - Ius est christifidelibus ut ex spiritualibus Ecclesiae bonis,
praesertim ex verbo Dei et sacramentis, adiumenta a sacris Pastoribus accipiant.
Can. 214 - Ius est christifidelibus, ut cultum Deo persolvant iuxta praescripta
proprii ritus a legitimis Ecclesiae Pastoribus approbati, utque propriam vitae
spiritualis formam sequantur, doctrinae quidem Ecclesiae consentaneam.
Can. 215 - Integrum est christifidelibus, ut libere condant atque moderentur
consociationes ad fines caritatis vel pietatis, aut ad vocationem christianam
in mundo fovendam, utque conventus habeant ad eosdem fines in communi persequendos.
Can. 216 - Christifideles cuncti, quippe qui Ecclesiae missionem participent,
ius habent ut propriis quoque inceptis, secundum suum quisque statum et condicionem,
apostolicam actionem promoveant vel sustineant; nullum tamen inceptum nomen
catholicum sibi vindicet, nisi consensus accesserit competentis auctoritatis
ecclesiasticae.
Can. 217 - Christifideles, quippe qui baptismo ad vitam doctrinae evangelicae
congruentem ducendam vocentur, ius habent ad educationem christianam, qua ad
maturitatem humanae personae prosequendam atque simul ad mysterium salutis cognoscendum
et vivendum rite instruantur.
Can. 218 - Qui disciplinis sacris incumbunt iusta libertate fruuntur
inquirendi necnon mentem suam prudenter in iis aperiendi, inquibus peritia gaudent,
servato debito erga Ecclesiae magisterium obsequio.
Can. 219 - Christifideles omnes iure gaudent ut a quacumque coactione
sint immunes in statu vitae eligendo.
Can. 220 - Nemini licet bonam famam, qua quis gaudet, illegitime laedere,
nec ius cuiusque personae ad propriam intimitatem tuendam violare.
Can. 221 - § 1. Christifidelibus competit ut iura, quibus in Ecclesia
gaudent, legitime vindicent atque defendant in foro competenti ecclesiastico
ad normam iuris.
§ 2. Christifidelibus ius quoque est ut, si ad iudicium ab auctoritate competenti
vocentur, iudicentur servatis iuris praescriptis, cum aequitate applicandis.
§ 3. Christifidelibus ius est, ne poenis canonicis nisi ad normam legis plectantur.
Can. 222 - § 1. Christifideles obligatione tenentur necessitatibus subveniendi
Ecclesiae, ut eidem praesto sint quae ad cultum divinum, ad opera apostolatus
et caritatis atque ad honestam ministrorum sustentationem necessaria sunt.
§ 2. Obligatione quoque tenentur iustitiam socialem promovendi necnon, praecepti
Domini memores, ex propriis reditibus pauperibus subveniendi.
Can. 223 - § 1. In iuribus suis exercendis christifideles tum singuli
tum in consociationibus adunati rationem habere debent boni communis Ecclesiae
necnon iurium aliorum atque suorum erga alios officiorum.
§ 2. Ecclesiasticae auctoritati competit, intuitu boni communis, exercitium
iurium, quae christifidelibus sunt propria, moderari.
Can. 224 - Christifideles laici, praeter eas obligationes et iura, quae
cunctis christifidelibus sunt communia et ea quae in aliis canonibus statuuntur,
obligationibus tenentur et iuribus gaudent quae in canonibus huius tituli recensentur.
Can. 225 - § 1. Laici, quippe qui uti omnes christifideles ad apostolatum
a Deo per baptismum et confirmationem deputentur, generali obligatione tenentur
et iure gaudent, sive singuli sive in consociationibus coniuncti, allaborandi
ut divinum salutis nuntium ab universis hominibus ubique terrarum cognoscatur
et accipiatur; quae obligatio eo vel magis urget iis in adiunctis, in quibus
nonnisi per ipsos Evangelium audire et Christum cognoscere homines possunt.
§ 2. Hoc etiam peculiari adstringuntur officio, unusquisque quidem secundum
propriam condicionem, ut rerum temporalium ordinem spiritu evangelico imbuant
atque perficiant, et ita specialiter in iisdem rebus gerendis atque in muneribus
saecularibus exercendis Christi testimonium reddant.
Can. 226 - § 1. Qui in statu coniugali vivunt, iuxta propriam vocationem,
peculiari officio tenentur per matrimonium et familiam ad aedificationem populi
Dei allaborandi.
§ 2. Parentes, cum vitam filiis contulerint, gravissima obligatione tenentur
et iure gaudent eos educandi; ideo parentum christianorum imprimis est christianam
filiorum educationem secundum doctrinam ab Ecclesia traditam curare.
Can. 227 - Ius est christifidelibus laicis, ut ipsis agnoscatur ea in
rebus civitatis terrenae libertas, quae omnibus civibus competit; eadem tamen
libertate utentes, curent ut suae actiones spiritu evangelico imbuantur, et
ad doctrinam attendant ab Ecclesiae magisterio propositam, caventes tamen ne
in quaestionibus opinabilibus propriam sententiam uti doctrinam Ecclesiae proponant.
Can. 228 - § 1. Laici qui idonei reperiantur, sunt habiles ut a sacris
Pastoribus ad illa officia ecclesiastica et munera assumantur, quibus ipsi secundum
iuris praescripta fungi valent. § 2. Laici debita scientia, prudentia et honestate
praestantes, habiles sunt tamquam periti aut consiliarii, etiam in consiliis
ad normam iuris, ad Ecclesiae Pastoribus adiutorium praebendum.
Can. 229 - § 1. Laici, ut secundum doctrinam christianam vivere valeant,
eandemque et ipsi enuntiare atque, si opus sit, defendere possint, utque in
apostolatu exercendo partem suam habere queant, obligatione tenentur et iure
gaudent acquirendi eiusdem doctrinae cognitionem, propriae uniuscuiusque capacitati
et condicioni aptatam.
§ 2. Iure quoque gaudent pleniorem illam in scientiis sacris acquirendi cognitionem,
quae in ecclesiasticis universitatibus facultatibusve aut in institutis scientiarium
religiosarum traduntur, ibidem lectiones frequentando et gradus academicos consequendo.
§ 3. Item, servatis praescriptis quoad idoneitatem requisitam statutis, habiles
sunt ad mandatum docendi scientias sacras a legitima auctoritate ecclesiastica
recipiendum.
Can. 230 - § 1. Viri laici, qui aetate dotibusque pollent Episcoporum
conferentiae decreto statutis, per ritum liturgicum praescriptum ad ministeria
lectoris et acolythi stabiliter assumi possunt; quae tamen ministeriorum collatio
eisdem ius non confert ad sustentationem remunerationemve ab Ecclesia praestandam.
§ 2. Laici ex temporanea deputatione in actionibus liturgicis munus lectoris
implere possunt; item omnes laici muneribus commentatoris, cantoris aliisve
ad normam iuris fungi possunt.
§ 3. Ubi Ecclesiae necessitas id suadeat, deficientibus ministris, possunt etiam
laici, etsi non sint lectores vel acolythi, quaedam eorundem officia supplere,
videlicet ministerium verbi exercere, precibus liturgicis praeesse, baptismum
conferre atque sacram Communionem distribuere, iuxta iuris praescriptas.
Can. 231 - § 1. Laici, qui permanenter aut ad tempus speciali Ecclesiae
servitio addicuntur, obligatione tenentur ut aptam acquirant formationem ad
munus suum debite implendum requisitam, utque hoc munus conscie impense et diligenter
adimpleant.
§ 2. Firmo praescripto Can. 230, § 1, ius habent ad honestam remunerationem
suae condicioni aptatam, qua decenter, servatis quoque iuris civilis praescriptis,
necessitatibus propriis ac familiae providere valeant; itemque iis ius competit
ut ipsorum praevidentiae et securitati sociali et assistentiae sanitariae, quam
dicunt, debite prospiciatur.
Can. 232 - Ecclesia officium est atque ius proprium et exclusivum eos
instituendi , qui ad ministeria sacra deputantur.
Can. 233 - § 1. Universae communitati christianae officium incumbit fovendarum
vocationum, ut necessitatibus ministerii sacri in tota Ecclesia sufficienter
provideatur; speciatim hoc officio tenentur familiae christianae, educatores
atque peculiari ratione sacerdotes, praesertim parochi. Episcopi dioecesani,
quorum maxime est de vocationibus provehendis curam habere, populum sibi commissum
de momento ministerii sacri deque ministrorum in Ecclesia necessitate edoceant,
atque incepta ad vocationes fovendas, operibus praesertim ad hoc institutis,
suscitent ac sustentent.
§ 2. Solliciti sint insuper sacerdotes, praesertim vero Episcopi dioecesani,
ut qui maturioris aetatis viri ad ministeria sacra sese vocatos aestiment, prudenter
verbo opereque adiuventur ac debite praeparentur.
Can. 234 - § 1. Serventur, ubi exsistunt, atque foveantur seminaria minora
aliave instituta id genus, in quibus nempe, vocationum fovendarum gratia, provideatur
ut peculiaris formatia religiosa una expedire iudicaverit Episcopus dioecesanus,
seminarii minoris similisve instituti erectioni prospiciat.
§ 2. Nisi certis in casibus adiuncta suadeant, iuvenes quibus animus est ad
sacerdotium ascendere, ea ornentur humanistica et scientifica formatione, qua
iuvenes in sua quisque regione ad studia superiora peragenda praeparantur.
Can. 235 - § 1. Iuvenes, qui ad sacerdotium accedere intendunt, ad formationem
spiritualem convenientem et ad officia propria instituantur in seminario maiore
per totum formationis tempus, aut, si adiuncta de iudicio Episcopi dioecesani
id postulent, per quattuor saltem annos.
§ 2. Qui extra seminarium legitime morantur, ab Episcopo dioecesano commendentur
pio et idoneo sacerdoti, qui invigilet ut ad vitam spiritualem et ad disciplinam
sedulo efformentur.
Can. 236 - Aspirantes ad diaconatum permanentem secundum Episcoporum
conferentiae praescripta ad vitam spiritualem alendam informentur atque ad officia
eidem ordini propria rite adimplenda instruantur:
1° iuvenes per tres saltem annos in aliqua domo peculiari degentes nisi graves
ob rationes Episcopus dioecesanus aliter statuerit;
2° maturioris aetatis viri, sive caelibes sive coniugati, ratione ad tres annos
protracta et ab eadem Episcoporum conferentia definita.
Can. 237 - § 1. In singulis dioecesibus sit seminarium maius, ubi id
fieri possit atque expediat; secus concredantur alumni, qui ad sacra ministeria
sese praeparent, alieno seminario aut erigatur seminarium interdioecesanum.
§ 2. Seminarium interdioecesanum ne erigatur nisi prius approbatio Apostolicae
Sedis, tum ipsius seminarii erectionis tum eiusdem statutorum, obtenta fuerit,
et quidem ab Episcoporum conferentia, si agatur de seminario pro universo eius
territorio, secus ab Episcopis quorum interest.
Can. 238 - § 1. Seminaria legitime erecta ipso iure personalitate iuridica
in Ecclesia gaudent.
§ 2. In omnibus negotiis pertractandis personam seminarii gerit eius rector,
nisi de certis negotiis auctoritas competens aliud statuerit.
Can. 239 - § 1. In quolibet seminario habeantur rector, qui ei praesit,
et si casus ferat vice- rector, oeconomus, atque si alumni in ipso seminario
studiis se dedant, etiam magistri, qui varias disciplinas tradant apta ratione
inter se compositas.
§ 2. In quolibet seminario unus saltem adsit spiritus director, relicta libertate
alumnis adeundi alios sacerdotes, qui ad hoc munus ab Episcopo deputati sint.
§ 3. Seminarii statutis provideantur rationes, quibus curam rectoris, in disciplina
praesertim servanda, participent ceteri moderatores, magistri, immo et ipsi
alumni.
Can. 240 - § 1. Praeter confessarios ordinarios, alii regulariter ad
seminarium accedant confessarii, atque, salva quidem seminarii disciplina, integrum
semper sit alumnis quemlibet confessarium sive in seminario sive extra illud
adire. § 2. In decisionibus ferendis de alumnis ad ordines admittendis aut e
seminario dimittendis, numquam directoris spiritus et confessariorum votum exquiri
potest.
Can. 241 - § 1. Ad seminarium maius ab Episcopo dioecesano admittantur
tantummodo ii qui, attentis eorum dotibus humanis et moralibus, spiritualibus
et intellectualibus, eorum valetudine physica et psychica necnon recta voluntate,
habiles aestimantur qui ministeriis sacris perpetuo sese dedicent.
§ 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere debent de susceptis baptismo et
confirmatione aliaque quae secundum praescripta institutionis sacerdotalis Rationis
requiruntur.
§ 3. Si agatur de iis admittendis, qui ex alieno seminario vel instituto religioso
dimissi fuerint, requiritur insuper testimonium respectivi superioris praesertim
de causa eorum dimissionis vel discessus.
Can. 242 - § 1. In singulis nationibus habeatur institutionis sacerdotalis
Ratio, ab Episcoporum conferentia attentis quidem normis a suprema Ecclesiae
auctoritate latis, statuenda et a Sancta Sede approbanda novis quoque adiunctis,
approbante item Sancta Sede, accommodanda, qua institutionis in seminario tradendae
definiantur summa principia atque normae generales necessitatibus pastoralibus
uniuscuiusque regionis vel provinciale, aptatae.
§ 2. Normae Rationis, de qua in § 1, serventur in omnibus seminariis, tum dioecesanis
tum interdioecesanis.
Can. 243 - Habeat insuper unumquodque seminarium ordinationem propriam,
ab Episcopo dioecesano aut, si de seminario interdioecesano agatur, ab Episcopis
quorum interest, probatam, qua normae institutionis sacerdotalis Rationis adiunctis
particularibus accommodentur, ac pressius determinentur praesertim disciplinae
capita quae ad alumnorum cotidianam vitam et totius seminarii ordinem spectant.
Can. 244 - Alumnorum in seminario formatio spiritualis et institutio
doctrinalis harmonice componantur, atque ad id ordinentur, ut iidem iuxta uniuscuiusque
indolem una cum debita maturitate humana spiritum Evangelii et arctam cum Christo
necessitudinem acquirant.
Can. 245 - § 1. Per formationem spiritualem alumni idonei fiant ad ministerium
pastorale fructuose exercendum et ad spiritum missionalem efformentur, discentes
ministerium expletum semper in fide viva et in caritate ad propriam sanctificationem
conferre; itemque illas excolere discant virtutes quae in hominum consortione
pluris fiunt, ita quidem ut ad aptam conciliationem inter bona humana et supernaturalia
pervenire valeant.
§ 2. Ita formentur alumni ut, amore Ecclesiae Christi imbuti, Pontifici Romano
Petri successore humili et filiali caritate devinciantur, proprio Episcopo tamquam
fidi cooperatores adhaereant et sociam cum fratribus operam praestent; per vitam
in seminario communem atque per amicitiae coniunctionisque necessitudinem cum
aliis excultam praeparentur ad fraternam unionem cum dioecesano presbyterio,
cuius in Ecclesiae servitio erunt consortes.
Can. 246 - § 1. Celebratio Eucharistica centrum sit totius vitae seminarii,
ita ut cotidie alumni, ipsam Christi caritatem participantes, animi robur pro
apostolico labore et pro vita sua spirituali praesertim ex hoc ditissimo fonte
hauriant.
§ 2. Efformentur ad celebrationem liturgiae horarum, qua Dei ministri, nomine
Ecclesiae pro toto populo sibi commisso, immo pro universo mundo, Deum deprecantur.
§ 3. Foveantur cultus Beatae Mariae Virginis etiam per mariale rosarium, oratio
mentalis aliaque pietatis exercitia, quibus alumni spiritum orationis acquirant
atque vocationis suae robur consequantur.
§4. Ad sacramentum paenitentiae frequenter accedere assuescant alumni, et commendatur
ut unusquisque habeat moderatorem suae vitae spiritualis libere quidem electum,
cui confidenter conscientiam aperire possit.
§ 5 Singulis annis alumni exercitiis spiritualibus vacent.
Can. 247 - § 1. Ad servandum statum caelibatus congrua educatione praeparentur,
eumque ut peculiare Dei donum in honore habere discant.
§ 2. De officiis et oneribus quae ministris sacris Ecclesiae propria sunt, alumni
debite reddantur certiores, nulla vitae sacerdotalis difficultate reticita.
Can. 248 - Institutio doctrinalis tradenda eo spectat, ut alumni, una
cum cultura generali necessitatibus loci ac temporis consentanea, amplam atque
solidam acquirant in disciplinis sacris doctrinam, ita ut, propria fide ibi
fundata et inde nutrita, Evangelii doctrinam hominibus sui temporis apte, ratione
eorundem ingenio accommodata, nuntiare valeant.
Can. 249 - Institutionis sacerdotalis Ratione provideatur ut alumni non
tantum accurate linguam patriam edoceantur, sed etiam linguam latinam bene calleant
necnon congruam habeant cognitionem alienarum linguarum, quarum scientia ad
eorum formationem aut ad ministerium pastorale exercendum necessaria vel utilis
videatur.
Can. 250 - Quae in ipso seminario philosophica et theologica studia ordinantur,
aut successive aut coniuncte peragi possunt, iuxta institutionis sacerdotalis
Rationem; eadem completum saltem sexennium complectantur, ita quidem ut tempus
philosophicis disciplinis dedicandum integrum biennium, studiis vero theologicis
integrum quadriennium adaequet.
Can. 251 - Philosophica institutio, quae innixa sit oportet patrimonio
philosophico perenniter valido, et rationem etiam habeat philosophicae investigationis
progredientis aetatis, ita tradatur, ut alumnorum formationem humanam perficiat,
mentis aciem provehat, eosque ad studia theologica peragenda aptiores reddat.
Can. 252 - § 1. Institutio theologica, in lumine fidei, sub Magisterii
ductu, ita impertiatur, ut alumni integram doctrinam catholicam, divina Revelatione
innixam, cognoscant, propriae vitae spiritualis reddant alimentum eamque, in
ministerio exercendo rite annuntiare ac tueri valeant.
§ 2. In sacra Scriptus peculiari diligentia erudiantur alumni, ita ut totius
sacrae Scripturae conspectum acquirant.
§ 3. Lectiones habeantur theologiae dogmaticae, verbo Dei scripto una sacra
Traditione semper innixae, quarum ope alumni mysteria salutis, s. Thoma praesertim
magistro, intimius penetrare addiscant, itemque lectiones theologiae moralis
et pastoralis, iuris canonici, liturgiae, historiae ecclesiasticae, necnon aliarum
disciplinarum, auxiliarium atque specialium, ad normam praescriptorum institutionis
sacerdotalis Rationis.
Can. 253 - § 1. Ad magistri munus in disciplinis philosophicis, theologicis
et iuridicis, ab Episcopo aut ab Episcopis, quorum interest, iitantum nominentur
qui, virtutibus praestantes, laurea doctorali aut licentia potiti sunt in universitate
studiorum aut facultate a Sancta Sede recognita.
§ 2. Curetur ut distincti totidem nominentur magistri qui doceant sacram Scripturam,
theologiam dogmaticam, theologiam moralem, liturgiam, philosophiam, ius canonicum,
historiam ecclesiasticam, aliasque, quae propria methodo tradendae sunt, disciplinas.
§ 3. Magister qui a munere suo graviter deficiat, ab auctoritate, de qua in
§ 1, amoveatur.
Can. 254 - § 1. Magistri in disciplinis tradendis de intima universae
doctrinae fidei unitate et harmonia iugiter solliciti sint, ut unam scientiam
alumni se discere experiantur; quo aptius id obtineatur, adsit in seminario
qui integram studiorum ordinationem moderetur.
§ 2. Ita alumni edoceantur, ut et ipsi habiles fiant ad quaestiones aptis investigationibus
propriis et scientifica methodo examinandas habeantur igitur exercitationes,
in quibus, sub moderamine magistrorum, alumni proprio labore studia quaedam
persolvere discant.
Can. 255 - Licet universa alumnorum in seminario formatio pastoralem
finem persequatur, institutio stricte pastoralis in eodem ordinetur, qua alumni
principia et artes addiscant quae, attentis quoque loci ac temporis necessitatibus,
ad ministerium Dei populum docendi, sanctificandi et regendi exercendum pertineant.
Can. 256 - § 1. Diligenter instruantur alumni in iis quae peculiari ratione
ad sacrum ministerium spectant, praesertim in arte catechetica et homiletica
exercenda, in cultu divino peculiarique modo in sacramentis celebrandis, in
commercio cum hominibus, etiam noncatholicis vel non credentibus, habendo, in
paroecia administranda atque in ceteris muneribus adimplendis.
§ 2. Edoceantur alumni de universae Ecclesiae necessitatibus, ita ut sollicitudinem
habeant de vocationibus promovendis, de quaestionibus missionalibus, oecumenicis
necnon de aliis, socialibus quoque, urgentoribus.
Can. 257 - § 1. Alumnorum institutioni ita provideatur, ut non tantum
Ecclesiae particularis in cuius servitio incardinentur, sed universae quoque
Ecclesiae sollicitudinem habeant, atque paratos se exhibeant Ecclesiis particularibus,
quarum gravis urgeat necessitas, sese devovere.
§ 2. Curet Episcopus dioecesanus ut clerici, a propria Ecclesia particulari
ad Ecclesiam particularem alterius regionis transmigrare intendentes, apte praeparentur
ad ibidem sacrum ministerium exercendum, ut scilicet et linguam regionis addiscant,
et eiusdem institutorum, condicionum socialium, usuum et consuetudinem intellegentiam
habeant.
Can. 258 - Ut apostolatus exercendi artem in opere ipso etiam addiscant,
alumni, studiorum curriculo decurrente, praeserti, vero feriarum tempore, praxi
pastorali initientur per opportunas, sub moderamine semper sacerdotalis periti,
exercitationes, alumnorum aetati et locorum condicioni aptatas, de iudicio Ordinarii
determinandas.
Can. 259 - § 1. Episcopo dioecesano aut, si de seminario interdioecesano
agatur, Episcopis quorum interest, competit quae ad seminarii superius regimen
et administrationem spectant, decernere.
§ 2. Episcopus dioecesanus aut, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopi
quorum interest, frequenter seminarium ipsi visitent, in formationem suorum
alumnorum necnon in institutionem, quae in eodem tradatur, philosophicam et
theologicam invigilent, et de alumnorum vocatione, indole, pietate ac profectu
cognitionem sibi comparent, maxime intuitu sacrarum ordinationum conferendarum.
Can. 260 - Rectori, cuius est cotidianum moderamen curare seminarii,
ad normam quidem institutionis sacerdotalis Rationis ac seminarii ordinationis,
omnes in propriis muneribus adimplendis obtemperare debent.
Can. 261 - § 1. Seminarii rector itemque, sub eiusdem auctoritate, moderatores
et magistri pro parte sua curent ut alumni normas Ratione institutionis sacerdotalis
necnon seminarii ordinatione praescriptas adamussim servent.
§ 2. Sedulo provideant seminarii rector atque studiorum moderatur ut magistri
suo munere rite fungantur, secundum praescripta Rationis institutionis sacerdotalis
ac seminarii ordinationis.
Can. 262 - Exemptum a regimine paroeciali seminarium esto: et pro omnibusqui
in seminario sunt, parochi officium, excepta materia matrimoniali et firmo praescripto
Can. 985, obeat seminarii rector eiusve delegatus.
Can. 263 - Episcopus dioecesanus vel, si de seminario interdioecesano
agatur, Episcopi quorum interest, pro parte ab eis communi consilio determinata,
curare debent ut provideatur seminarii constitutioni et conservationi, alumnorum
sustentationi necnon magistrorum remunerationi aliisque seminarii necessitatibus.
Can. 264 - § 1. Ut seminarii necessitatibus provideatur, praeter stipem
de qua in Can. 1266, potest Episcopus in dioecesi tributum imponere.
§ 2. Tributo pro seminario obnoxiae sunt cunctae personae iuridicae ecclesiasticae
etiam privatae, quae sedem in dioecesi habeant, nisi solis eleemosynis sustententur
aut in eis collegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum promovendum
actu habeantur; huiusmodi tributum debet esse generale, reditibus eorum qui
eidem obnoxii sunt proportionatum, atque iuxta necessitates seminarii determinatum.
Can. 265 - Quemlibet clericum oportet esse incardinatum aut alicui Ecclesiae
particulari vel praelaturae personali, aut alicui instituto vitae consecratae
vel societati hac facultate praeditis, ita ut clerici acephali seu vagi minime
admittantur.
Can. 266 - § 1. Per receptum diaconatum aliquis fit clericus et incardinatur
Ecclesiae particulari vel praelaturae personali pro cuius servitio promotus
est.
§ 2. Sodalis in instituto religioso a votis perpetuis professus aut societati
clericali vitae apostolicae definitive incorporatus, per receptum diaconatum
incardinatur tamquam clericus eidem instituto aut societati, nisi ad societates
quod attinet aliter ferant constitutiones.
§ 3. Sodalis instituti saecularis per receptum diaconatum incardinatur Ecclesiae
particulari pro cuius servitio promotus est, nisi vi concessionis Sedis Apostolicae
ipsi instituto incardinetur.
Can. 267 - § 1. Ut clericus iam incardinatus alii Ecclesiae particulari
valide incardinetur, ab Episcopo dioecesano obtinere debet litteras ab eodem
subscriptas excardinationis; et pariter ab Episcopo dioecesano Ecclesiae particularis
cui se incardinari desiderat, litteras ab eodem subscriptas incardinationis.
§ 2. Excardinatio ita concessa effectum non sortitur nisi incardinatione obtenta
in alia Ecclesia particulari.
Can. 268 - § 1. Clericus qui a propria Ecclesia particulari in aliam
legitime transmigraverit, huic Ecclesiae particulari, transacto quinquennio,
ipso iure incardinatur, si talem voluntatem in scriptis manifestaverit tum Episcopo
dioecesano Ecclesiae hospitis tum Episcopo dioecesano proprio, neque horum alteruter
ipsi contrariam scripto mentem intra quattuor menses a receptis litteris significaverit.
§ 2. Per admissionem perpetuam aut definitivam in institutum vitae consecratae
aut in societatem vitae apostolicae, clericus qui, ad normam Can. 266, § 2,
eidem instituto aut societati incardinatur, a propria Ecclesia particulari excardinatur.
Can. 269 - Ad incardinationem clerici Episcopus dioecesanus ne deveniat
nisi:
1° necessitas aut utilitas suae Ecclesiae particularis id exigat, et salvis
praescriptis honestam sustentationem clericorum respicientibus;
2° ex legitimo documento sibi constiterit de concessa excardinatione, et habuerit
praeterea ab Episcopo dioecesano excardinanti, sub secreto si opus sit, de clerici
vita, moribus ac studiis opportuna testimonia;
3° clericus eidem Episcopo dioecesano scripto declaraverit se novae Ecclesiae
particularis servitio velle addici ad normam iuris.
Can. 270 - Excardinatio licite concedi potest iustis tantum de causis,
quales sunt Ecclesiae utilitas aut bonum ipsius clerici; denegari autem nonpotest
nisi exstantibus gravibus causis; licet tamen clerico, qui se gravatum censuerit
et Episcopum receptorem invenerit, contra decisionem recurrere.
Can. 271 - § 1. Extra casum verae necessitatis Ecclesiae particularis
propriae, Episcopus dioecesanus ne deneget licentiam transmigrandi clericis,
quos paratos scit atque aptos aestimet qui regiones petant gravi cleri inopia
laborantes, ibidem sacrum ministerium peracturi; prospiciat vero ut per conventionem
scriptam cum Episcopo dioecesano loci, quem petunt, iura et officia eorundem
clericorum stabiliantur.
§ 2. Episcopus dioecesanus licentiam ad aliam Ecclesiam particularem transmigrandi
concedere potest suis clericis ad tempus praefinitum, etiam pluries renovandum,
ita tamen ut iidem clerici propriae Ecclesiae particulari incardinati maneant,
atque in eandem redeuntes omnibus gaudeant iuribus, quae haberent si in ea sacro
ministerio addicti fuissent.
§ 3. Clericus qui legitime in aliam Ecclesiam particularem transierit propriae
Ecclesiae manens incardinatus, a proprio Episcopo dioecesano iusta de causa
revocari potest, dummodo serventur conventiones cum altero Episcopo initae atque
naturalis aequitas; pariter, iisdem condicionibus servatis, Episcopus dioecesanus
alterius Ecclesiae particularis iusta de causa poterit eidem clerico licentiam
ulterioris commorationis in suo territorio denegare.
Can. 272 - Excardinationem et incardinationem, itemque licentiam ad aliam
Ecclesiam particularem transmigrandi concedere nequit Administrator dioecesanus,
nisi post annum a vacatione sedis episcopalis, et cum consensu collegii consultorum.
Can. 273 - Clerici speciali obligatione tenentur Summo Pontifici et
suo quisque Ordinario reverentiam et oboedientiam exhibendi.
Can. 274 - § 1. Soli clerici obtinere possunt officia ad quorum exercitium
requiritur potestas ordinis aut potestas regiminis ecclesiastici.
§ 2. Clerici, nisi legitimo impedimento excusentur, munus, quod ipsis a suo
Ordinario commissum fuerit, suscipere ac fideliter adimplere tenentur.
Can. 275 - § 1. Clerici, quippe qui omnes ad unum conspirent opus, ad
aedificationem nempe Corporis Christi, vinculo fraternitatis et orationis inter
se uniti sint, et cooperationem inter se prosequantur, iuxta iuris particularis
praescripta.
§ 2. Clerici missionem agnoscant et promoveant, quam pro sua quisque parte laici
in Ecclesia et in mundo exercent.
Can. 276 - § 1. In vita sua ducenda ad sanctitatem persequendam peculiari
ratione tenentur clerici, quippe qui, Deo in ordinis receptione novo titulo
consecrati, dispensatores sint mysteriorum Dei in servitium Eius populi.
§ 2. Ut hanc perfectionem persequi valeant:
1° imprimis ministerii pastoralis officia fideliter et indefesse adimpleant;
2° duplici mensa sacrae Scripturae et Eucharistiae vitam suam spiritualem nutriant;
enixe igitur sacerdotes invitantur ut cotidie Sacrificium eucharisticum offerant,
diaconi vero ut eiusdem oblationem cotidie participent;
3° obligatione tenentur sacerdotes necnon diaconi ad presbyteratum aspirantes
cotidie liturgiam horarum persolvendi secundum proprius et probatos liturgicos
libros; diaconi autem permanentes eandem persolvant pro parte ab Episcoporum
conferentia definita;
4° pariter tenentur ad vacandum recessibus spiritualibus, iuxta iuris particularis
praescripta;
5° sollicitantur ut orationi mentali regulariter incumbant, frequenter ad paenitentiae
sacramentum accedant, Deiparam Virginem peculiari veneratione colant, aliisque
mediis sanctificationis utantur communibus et particularibus.
Can. 277 - § 1. Clerici obligatione tenentur servandi perfectam perpetuamque
propter Regnum coelorum continentiam, ideoque ad coelibatum adstringuntur, quod
est peculiare Dei donum, quo quidem sacri ministri indiviso corde Christo facilius
adhaerere possunt atque Dei hominumque servitio liberius sese dedicare valent.
§ 2. Debita cum prudentia clerici se gerant cum personis, quarum frequentatio
ipsorum obligationem ad continentiam servandam in discrimen vocare aut in fidelium
scandalum vertere possit.
§ 3. Competit Episcopo dioecesano ut hac de re normas statuat magis determinatas
utque de huius obligationis observantia in casibus particularibus iudicium ferat.
Can. 278 - § 1. Ius est clericis saecularibus sese consociandi cum aliis
ad fines statui clericali congruentes prosequendos.
§ 2. Magni habeant clerici saeculares praesertim illas consociationes quae,
statutis a competenti auctoritate recognitis, per aptam et convenienter approbatam
vitae ordinationem et fraternum iuvamen, sanctitatem suam in ministerii exercitio
fovent, quaeque clericorum inter se et cum proprio Episcopo unioni favent.
§ 3. Clerici abstineant a constituendis aut participandis consociationibus,
quarum finis aut actio cum obligationibus statui clericali propriis componi
nequeunt vel diligentem muneris ipsis ab auctoritate ecclesiastica competenti
commissi adimpletionem praepedire possunt.
Can. 279 - § 1. Clerici studia sacra, recepto etiam sacerdotio, prosequantur,
et solidam illam doctrinam, in sacra Scriptura fundatam, a maioribus traditam
et communiter ab Ecclesia receptam sectentur, uti documentis praesertim Conciliorum
ac Romanorum Pontificum determinatur, devitantes profanas vocum novitates et
falsi nominis scientiam
§ 2. Sacerdotes, iuxta iuris praescripta, praelectiones pastorales post ordinationem
sacerdotalem instituendas frequentent atque, statutis eodem iure temporibus,
aliis quoque intersint praelectionibus, conventibus theologicis aut conferentiis,
quibus ipsis praebeatur occasio pleniorem scientiarum sacrarum et methodorum
pastoralium cognitionem acquirendi.
§ 3. Aliarum quoque scientiarum, earum praesertim quae cum sacris conectuntur,
cognitionem prosequantur, quatenus praecipue administerium pastorale exercendum
confert.
Can. 280 - Clericis valde commendatur quaedam vitae communis consuetudo;
quae quidem, ubi viget, quantum fieri potest, servanda est.
Can. 281 - § 1. Clerici, cum ministerio ecclesiastico se dedicant, remunerationem
merentur quae suae condicioni congruat, ratione habite tum ipsius muneris naturae,
tum locorum temporumque condicionum, quaque ipsi possint necessitatibus vitae
suae necnon aequae retributioni eorum, quorum servitio, egent, providere.
§ 2. Item providendum est ut gaudeant illa sociali assistentia, qua eorum necessitatibus,
si infirmate, invaliditate vel senectute laborent, apte prospiciatur.
§ 3. Diaconi uxorati, qui plene ministerio ecclesiastico sese devovent, remunerationem
merentur qua sui suaeque familiae sustentationi providere valeant; qui vero
ratione professionis civilis, quam exercent aut exercuerunt, remunerationem
obtineant, ex perceptis inde reditibus sibi suaeque familiae necessitatibus
consulant.
Can. 282 - § 1. Clerici vitae simplicitatem colant et ab omnibus quae
vanitatem sapiunt se abstineant.
§ 2. Bona, quae occasione exercitii ecclesiastici officii ipsis obveniunt, quaeque
supersunt, provisa ex eis honesta sustentatione et omnium officiorum proprii
status adimpletione, ad bonum Ecclesiae operaque caritatis impendere velint.
Can. 283 - § 1. Clerici, licet officium residentiale non habeant, a sua
tamen dioecesi per notabile tempus iure particulari determinandum, sine licentia
saltem praesumpta Ordinarii proprii, ne discedant.
§ 2. Ipsis autem competit ut debito et sufficienti quotannis gaudeant feriarum
tempore, iure universali vel particulari determinato.
Can. 284 - Clerici decentem habitum ecclesiasticum, iuxta normas ab Episcoporum
conferentia editas atque legitimas locorum consuetudines, deferant.
Can. 285 - § 1. Clerici ab iis omnibus, quae statum suum dedecent, prorsus
abstineant, iuxta iuris particularis praescripta.
§ 2. Ea quae, licet non indecora, a clericali tamen statu aliena sunt, clerici
vitent.
§ 3. Officia publica, quae participationem in exercitio civilis potestatis secumferunt,
clerici asssumere vetantur.
§4. Sine licentia sui Ordinarii, ne ineant gestiones bonorum ad laicos pertinentium
aut officia saecularia, quae secum feruntonus redendarum rationum; a fideiubendo,
etiam de bonis propriis, inconsulto proprio Ordinario, prohibentur; item a subscribendis
syngraphis, quibus nempe obligatio solvendae pecuniae, nulla definita causa,
subscipitur, abstineant.
Can. 286 - Prohibentur clerici per se vel per alios, sive in propriam
sive in aliorum utilitatem, negotiationem aut mercaturam exercere, nisi de licentia
legitimae auctoritatis ecclesiasticae.
Can. 287 - § 1. Clerici pacem et concordiam iustitia innixam inter homines
servandam quam maxime semper foveant.
§ 2. In factionibus politicis atque in regendis consociationibus syndicalibus
activam partem ne habeant, nisi iudicio competentis auctoritatis ecclesiasticae,
Ecclesiae iura tuenda aut bonum commune promovendum id requirant.
Can. 288 - Diaconi permanentes praescriptis Cann. 284, 285, §§ 3 et 4,
286, 287, § 2 non tenentur, nisi ius particulare aliud statuat.
Can. 289 - § 1. Cum servitium militare statui clericali minus congruat,
clerici itemque candidati ad sacros ordines militiam ne capessant voluntarii,
nisi de sui Ordinarii licentia. §
2. Clerici utantur exemptionibus, quas ab exercendis muneribus et publicis civilibus officiis a statu clericali alienis, in eorum favorem leges et conventiones vel consuetudines concedunt nisi in casibus particularibus aliter Ordinarius proprius decreverit.
Can. 290 - Sacra ordinatio, semel valide recepta, numquam irrita fit.
Clericus tamen statum clericalem amittit:
1° sententia iudicali aut decreto administrativo, quo invaliditas sacrae ordinationis
declaratur;
2° poena dimissionis legitime irrogata;
3° rescripto Apostolicae Sedis; quod vero rescriptum diaconis ob graves tantum
causas, presbyteris ob gravissimas causas ac Apostolica Sede conceditur.
Can. 291 - Praeter casus de quibus in Can. 290, n. 1, amissio status
clericalis non secumfert dispensationem ab obligatione caelibatus, quae ab uno
tantum Romano Pontifice conceditur.
Can. 292 - Clericus qui statum clericalem ad normam iuris amittit, cum
eo amittit iura statui clericali propria, nec ullis iam adstringitur obligationibus
status clericalis, firmo praescripto Can. 291; potestatem ordinis exercere prohibetur,
salvo praescripto Can. 976; eo ipso privatur omnibus officiis, numeribus muneribus
e potestate qualibet delegata.
Can. 293 - Clericus qui statum clericalem amisit, nequit denuo inter
clericos adscribi, nisi per Apostolicae Sedis rescriptum.
Can. 294 - Ad aptam presbyterorum distributionem promovendam aut ad
peculiaria opera pastoralia vel missionalia pro variis regionibus aut diversis
coetibus socialibus perficienda, praelaturae personales quae presbyteris et
diaconis cleri saecularis constent, ab Apostolica Sede, auditis quarum interest
Episcoporum conferentiis, erigi possunt.
Can. 295 - § 1. Praelatura personalis regitur statutis ab Apostolica
Sede conditis eique praeficitur Praelatus ut Ordinarius proprius, ciu ius est
nationale vel internationale seminarium erigere necnon alumnos incardinare,
eosque titulo servitii praelaturae ad ordines promovere.
§ 2. Praelatus prospicere debet sive spirituali institutioni illorum, quos titulo
praedicto promoverit, sive eorundem decorae sustentationi.
Can. 296 - Conventionibus cum praelatura initis, laici operibus apostolicis
praelaturae personalis sese dedicare possunt; modus vero huius organicae cooperationis
atque praecipua officia et iura cum illa coniuncta in statutis apte determinentur.
Can. 297 - Statuta pariter definiant rationes praelaturae personalis
cum Ordinariis locorum, in quorum Ecclesiis particularibus ipsa praelatura sua
opera pastoralia vel missionalia, praevio consensu Episcopi dioecesani, exercet
vel exercere desiderat.
Can. 298 - § 1. In Ecclesia habentur consociationes distinctae ab institutis
vitae consecratae et societatibus vitae apostolicae, in quibus christifideles,
sive clerici sive laici sive clerici et laici simul, communi opera contendunt
ad perfectiorem vitam fovendam, aut ad alia apostolatus opera, scilicet ad evangelizationis
incepta, ad pietatis vel caritatis opera exercenda et ad ordinem temporalem
christiano spiritu animandum.
§ 2. Christifideles sua nomina dent iis praesertim consociationibus, quae a
competenti auctoritate ecclesiastica aut erectae aut laudatae vel commendatae
sint.
Can. 299 - § 1. Integrum est christifidelibus, privata inter se conventione
inita, consociationes constituere ad fines de quibus in Can. 298, § 1 persequendos,
firmo praescripto Can. 301, § 1.
§ 2. Huiusmodi consociationes, etiamsi ab auctoritate ecclesiastica laudentur
vel commendentur, consociationes privatae vocantur.
§ 3. Nulla christifidelium consociatio privata in Ecclesia agnoscitur, nisi
eius statuta ab auctoritate competenti recognoscantur.
Can. 300 - Nulla consociatio nomen "catholicae" sibi assumat, nisi de
consensu competentis auctoritatis ecclesiasticae, ad normam Can. 312.
Can. 301 - § 1. Unius auctoritatis ecclesiasticae competentis est erigere
christifidelium consociationes, quae sibi proponant doctrinam christianam nomine
Ecclesiae tradere aut cultum publicum promovere, vel quae alios intendant fines,
quorum prosecutio natura sua eidem auctoritati ecclesiasticae reservatur.
§ 2. Auctoritas ecclesiastica competens, si id expedire iudicaverit, christifidelium
consociationes quoque erigere potest ad alios fines spirituales directe vel
indirecte prosequendos, quorum consecutioni per privatorum incepta non satis
provisum sit.
§ 3. Christifidelium consociationes quae a competenti auctoritate ecclesiastica
eriguntur, consociationes publicae vocantur.
Can. 302 - Christifidelium consociationes clericales eae dicuntur, quae
sub moderamine sunt clericorum, exercitium ordinis sacri assumunt atque uti
tales a competenti auctoritate agnoscuntur.
Can. 303 - Consociationes, quarum sodales, in saeculo spiritum alicuius
instituti religiosi participantes, sub altiore eiusdem instituti moderamine,
vitam apostolicam ducunt et ad perfectionem christianam contendunt, tertii ordines
dicuntur aliove congruenti nomine vocantur.
Can. 304 - § 1. Omnes christifidelium consociationes, sive publicae sive
privatae, quocumque titulo seu nomine vocantur, sua habeant statuta, quibus
definiantur consociationis finis seu obiectum sociale, sedes, regimen et condiciones
ad partem in iisdem habendam requisitae, quibusque determinentur agendi rationes,
attentis quidem temporis et loci necessitate vel utilitate.
§ 2. Titulum seu nomen sibi eligant, temporis et loci usibus accommodatum, maxime
ab ipso fine, quem intendunt, selectum.
Can. 305 - § 1. Omnes christifidelium consociationes subsunt vigilantiae
auctoritatis ecclesiasticae competentis, cuius est curare ut in iisdem integritas
fidei ac morum servetur, et invigilare ne in disciplinam ecclesiasticam abusus
irrepant, cui itaque officium et ius competunt ad normam iuris et statutorum
easdem invisendi; subsunt etiam eiusdem auctoritatis regimini secundum praescripta
canonum, qui sequuntur.
§ 2. Vigilantiae Sanctae Sedis subsunt consociationes cuiuslibet generis; vigilantiae
Ordinarii loci subsunt consociationes dioecesanae necnon aliae consociationes,
quatenus in dioecesi operam exercent.
Can. 306 - Ut quis consociationis iuribus atque privilegiis, indulgentiis
aliisque gratiis spiritualibus eidem consociationi concessis fruatur, necesse
est et sufficit ut secundum iuris praescripta et propria consociationis statuta,
in eandem valide receptus sit et ab eandem non sit legitime dimissus.
Can. 307 - § 1. Membrorum receptio fiat ad normam iuris ac statutorum
uniuscuiusque consociationis.
§ 2. Eadem persona adscribi potest pluribus consociationibus.
§ 3. Sodales institutorum religiosorum possunt consociationibus, ad normam iuris
proprii, de consensu sui Superioris nomen dare.
Can. 308 - Nemo legitime adscriptus a consociatione dimittatur, nisi
iusta de causa ad normam iuris et statutorum.
Can. 309 - Consociationibus legitime constitutis ius est, ad normam iuris
et statutorum, edendi peculiares normas ipsam consociationem respicientes, celebrandi
comitia, designandi moderatores, officiales, ministros atque bonorum administratores.
Can. 310 - Consociatio privata quae uti persona iuridica non fuerit constituta,
qua talis subiectum esse non potest obligationum et iurium; christifideles tamen
in ea consociati coniunctim obligationes contrahere atque uti condomini et compossessores
iura et bona acquirere et possidere possunt; quae iura et obligationes per mandatarium
seu procuratorem exercere valent.
Can. 311 - Sodales institutorum vitae consecrate qui consociationibus
suo instituto aliquo modo unitis praesunt aut assistunt, curent ut eadem consociationes
operibus apostolatus in dioecesi exsistentibus adiutorium praebeant, cooperantes
praesertim, sub directione Ordinarii loci, cum consociationibus quae ad apostolatum
in dioecesi exercendum ordinantur.
Can. 312 - § 1. Ad erigendas consociationes publicas auctoritas competens
est:
1° pro consociationibus universalibus atque internationalibus Sancta Sedes;
2° pro consociationibus nationalibus, quae scilicet ex ipsa erectione destinantur
ad actionem in tota natione exercendam, Episcoporum conferentia in suo territorio;
3° pro consociationibus dioecesanis, Episcopus dioecesanus in suo territorio,
non vero Administrator dioecesanus, iis tamen consociationibus exceptis quarum
erigendarum ius ex apostolico privilegio aliis reservatum est.
§ 2. Ad validam erectionem consociationis aut sectionis consociationis in dioecesi,
etiamsi id vi privilegii apostolici fiat, requiritur consensus Episcopi dioecesani
scripto datus; consensus tamen ab Episcopo dioecesano praestitus pro erectione
domus instituti religiosi valet etiam ad erigendam in eadem domo vel ecclesia
ei adnexa consociationem quae illius instituti sit propria.
Can. 313 - Consociatio publica itemque consociationum publicarum confoederatio
ipso decreto quo ab auctoritate ecclesiastica ad normam Can. 312 competenti
erigitur, persona iuridica constituitur et missionem recipit, quatenus requiritur,
ad fines quos ipsa sibi nom ineEcclesiae persequendos proponit.
Can. 314 - Cuiuslibet consociationis publicae statuta, eorumque recognitio
vel mutatio, approbatione indigent auctoritatis ecclesiasticae cui competit
consociationis erectio ad normam Can. 312, § 1.
Can. 315 - Consociationes publicae incepta propriae indoli congrua sua
sponte suscipere valent, eaedemque reguntur ad normam statutorum, sub altiore
tamen directione auctoritatis ecclesiasticae, de qua in Can. 312, § 1.
Can. 316 - § 1. Qui publice fidem catholicam abiecerit vel a communione
ecclesiastica defecerit vel excomm unicatione irrogata aut declarata irretitus
sit, valide in consociationespublicas recipi nequit.
§ 2. Qui legitime adscripti in casum inciderint de quo in § 1, praemissa monitione,
a consociatione dimittantur, servatis eius statutis et salvo iure recursus ad
auctoritatem ecclesiasticam, de qua in Can. 312, § 1.
Can. 317 - § 1. Nisi aliud in statutis praevideatur, auctoritatis ecclesiasticae,
de qua in Can. 312, § 1, est consociationis publicae moderatorem ab ipsa consociatione
publica electum confirmare aut praesentatum instituere aut iure proprio nominare;
cappellanum vero seu assistentem ecclesiasticum, auditis ubi id expediat consociationis
officialibus maioribus, nominat auctoritas ecclesiastica.
§ 2. Norma in § 1 statuta valet etiam pro consociationibus a sodalibus institutorum
religiosorum vi apostolici privilegii extra proprias ecclesias vel domos erectis;
in consociationibus vero a sodalibus institutorum religiosorum in propria ecclesia
vel domo erectis, nominatio aut confirmatio moderatoris et cappellani pertinet
ad Superiorem instituti, ad normam statutorum.
§ 3. In consociationibus quae non sunt clericales, laici exercere valent munus
moderatoris; cappellanus seu assistens ecclesiasticus ad illud munus ne assumatur,
nisi aliud in statutis caveatur.
§4. In publicis christifidelium consociationibus quae directe ad apostolatum
exercendum ordinantur, moderatores ne ii sint, qui in factionibus politicis
officium directionis adimplent.
Can. 318 - § 1. In specialibus adiunctis, ubi graves rationes id requirant,
potest ecclesiastica auctoritas, de qua in Can. 312, § 1, designare commissarium,
qui eius nomine consociationem ad tempus moderetur.
§ 2. Moderatorem consociationis publicae iusta de causa removere potest qui
eum nominavit aut confirmavit, auditis tamen tum ipso moderatore tum consociationis
officialibus maioribus ad normam statutorum; cappellanum vero removere potest,
ad normam Cann. 192-195, qui eum nominavit.
Can. 319 - § 1. Consociatio publica legitime erecta, nisi aliud cautum
sit, bonaquae possidet ad normam statutorum administrat sub superiore directione
auctoritatis ecclesiasticae de qua in Can. 312, § 1, cui quotannis administrationis
rationem reddere debet.
§ 2. Oblationum quoque et eleemosynarum, quas collegerit, eidem auctoritati
fidelem erogationis rationem reddere debet.
Can. 320 - § 1. Consociationes a Sancta Sede erectae nonnisi ab eadem
supprimi possunt.
§ 2. Ob graves causas ab Episcoporum conferentia supprimi possunt consociationes
ab eadem erectae; ab Episcopo dioecesano consociationes a se erectae, et etiam
consociationes ex apostolico indulto a sodalibus institutorum religiosorum de
consensu Episcopi dioecesani erectae.
§ 3. Consociatio publica ac auctoritate competenti ne supprimatur, nisi auditis
eius moderatore aliisque officialibus maioribus
Can. 321 - Consociationes privata christifideles secundum statutorum
praescripta dirigunt et moderantur.
Can. 322 - § 1. Consociatio christifidelium privata personalitatem iuridicam
acquirere potest per decretum formale auctoritatis ecclesiasticae competentis,
de qua Can. 312.
§ 2. Nulla christifidelium consociatio privata personalitatem iuridicam acquirere
potest, nisi eius statuta ab auctoritate ecclesiastica, de qua in Can. 312,
§ 1, sint probata; statutorum vero probatio consociationis naturam privatam
non immutat.
Can. 323 - § 1. Licet christifidelium consociationes privatae autonomia
gaudeant ad normam Can. 321, subsunt vigilantiae auctoritatis ecclesiasticae
ad normam Can. 305, itemque eiusdem auctoritatis regimini.
§ 2. Ad auctoritatem ecclesiasticam etiam spectat, servata quidem autonomia
consociationibus privatis propria, invigilare et curare ut virium dispersio
vitetur, earumque apostolatus exercitium ad bonum commune ordinetur.
Can. 324 - § 1. Christifidelium consociatio privata libere sibi moderatorem
et officiales designat, ad normam statutorum.
§ 2. Christifidelium consociatio privata consiliarium spiritualem, si quemdam
exoptet, libere sibi eligere potest inter sacerdotes ministerium legitime in
dioecesi exercentes; qui tamen indiget confirmatione Ordinarii loci.
Can. 325 - § 1. Christifidelium consociatio privata ea bona quae possidet
libere administrat, iuxta statutorum praescripta, salvo iure auctoritatis ecclesiasticae
competentis vigilandi ut bona fines associationis adhibeantur.
§ 2. Eadem subest loci Ordinarii auctoritati ad normam Can. 1301 quod attinet
ad administrationem erogationemque bonorum, quae ipsi ad pias causas donata
aut relicta sint.
Can. 326 - § 1. Extinguitur christifidelium consociatio privata ad normam
statutorum; supprimi etiam potest a competenti auctoritate, si eius actio in
grave damnum cedit doctrinae vel disciplinae ecclesiasticae, aut scandalo est
fidelium.
§ 2. Destinatio bonorum consociationis extinctae ad normam statutorum determinanda
est, salvis iuribus quaesitis atque oblatorum voluntate.
Can. 327 - Christifideles laici magni faciant consociationes ad spirituales
fines, de quibus in Can. 298, constitutas, eas speciatim quae rerum temporalium
ordinem spiritu christiano animare sibi proponunt atque hoc modo intimam inter
fidem et vitam magnopere fovent unionem.
Can. 328 - Qui praesunt consociationibus laicorum, iis etiam quae vi
privilegii apostolici erectae sunt, curent ut suae cum aliis christifidelium
consociationibus, ubi id expediat, cooperentur, utque variis operibus christianis,
praesertim in eodem territorio exsistentibus, libenter auxilio sint.
Can. 329 - Moderatores consociationum laicorum curent, ut sodales consociationis
ad apostolatum laicis proprium exercendum debite efformentur.
Can. 330 - Sicut, statuente Domino, sanctus Petrus et ceteri Apostoli unum Collegium constituunt, pari ratione Romanus Pontifex, successor Petri, et Episcopi successores Apostolorum, inter se coniunguntur.
Can. 331 - Ecclesiae Romanae Episcopus, in quo permanet munus a Domino
singulariter Petro, primo Apostolorum, concessum et successoribus eius transmittendum,
Collegii Episcoporum est caput, Vicarius Christi atque universae Ecclesiae his
in terris Pastor; qui ideo vi muneris sui suprema, plena, immediata et universali
in Ecclesia gaudet ordinaria potestate, quam semper libere exercere valet.
Can. 332 - § 1. Plenam et supremam in Ecclesia potestatem Romanus Pontifex
obtinet legitima electione ab ipso acceptata una cum episcopali consecratione.
Quare, eandem potestatem obtinet a momento acceptationis electus ad summum pontificatum,
qui episcopali charactere insignitus est. Quod si charactere episcopali electus
careat, statim ordinetur Episcopus.
§ 2. Si contingat ut Romanus Pontifex muneri suo renuntiet, ad validitatem requiritur
ut renuntiatio libere fiat et rite manifestetur, non vero ut a quopiam acceptetur.
Can. 333 - § 1. Romanus Pontifex, vi sui muneris, non modo in universam
Ecclesiam potestate gaudet, sed et super omnes Ecclesias particulares earumque
coetus ordinariae potestatis obtinet principatum, quoquidem insimul roboratur
atque vindicatur potestas propria, ordinaria et immediata, qua in Ecclesias
particulares suae curae commissas Episcopi pollent.
§ 2. Romanus Pontifex, in munere supremi Ecclesia Pastoris explendo, communione
cum ceteris Episcopis immo et universa Ecclesia semper est coniunctus; ipsi
ius tamen est, iuxta Ecclesiae necessitates, determinare modum, sive personalem
sive collegialem, huius muneris exercendi.
§ 3. Contra sententiam vel decretum Romani Pontificis non datur appellatio neque
recursus.
Can. 334 - In eius munere exercendo, Romano Pontifici praesto sunt Episcopi,
qui eidem cooperatricem operam navare valent variis rationibus, inter quas est
synodus Episcoporum. Auxilio praetera ei sunt Patres Cardinales, necnon aliae
personae itemque varia secundum temporum necessitates instituta; quae personae
omnes et instituta, nomine et auctoritate ipsius, munus sibi commissum explent
in bonum omnium Ecclesiarum, iuxta normas iure definitas.
Can. 335 - Sede romana vacante aut prorsus impedita, nihil innovetur
in Ecclesiae universae regimine: serventur autem leges speciales pro iisdem
adiunctis latae.
Can. 336 - Collegium Episcoporum, cuius caput est Summus Pontifex cuiusque
membra sunt Episcopi vi sacramentalis consecrationis et hierarchica communione
cum Collegii capite et membris, et in quo corpus apostolicum continuo perseverat,
una cum capite suo, et numquam sine hoc capite, subiectum quoque supremae et
plenae potestatis in universam Ecclesiam exsistit.
Can. 337 - § 1. Potestatem in universam Ecclesiam Collegium Episcoporum
sollemni modo exercet in Concilio Oecumenico.
§ 2. Eandem potestatem exercet per unitam Episcoporum in mundo dispersorum actionem,
quae uti talis a Romano Pontifice sit indicta aut libere recepta, ita ut verus
actus collegialis efficiatur.
§ 3. Romani Pontificis est secundum necessitates Ecclesiae seligere et promovere
modos, quibus Episcoporum Collegium munus suum quoad universam Ecclesiam collegialiter
exerceat.
Can. 338 - § 1. Unius Romani Pontificis est Concilium Oecumenicum convocare,
eidem per se vel per se vel per alios praesidere, item Concilium transferre,
suspendere vel dissolvere, eiusque decreta approbare.
§ 2. Eiusdem Romani Pontificis est res in Concilio tractandas determinare atque
ordinem in Concilio servandam constituere; propositis a Romano Pontifice quaestionibus
Patres Concilii alias addere possunt, ab eodem Romano Pontifice probandas.
Can. 339 - § 1. Ius est et officium omnibus et solis Episcopis qui membra
sint Collegii Episcoporum, ut Concilio Oecumenico cum suffragio deliberativo
intersint.
§ 2. Ad Concilium Oecumenicum insuper alii aliqui, qui episcopali dignitate
non sint insigniti, vocari possunt a suprema Ecclesiae auctoritate, cuius est
eorum partes in Concilio determinare. Can. 340 - Si contingat Apostolicam
Sedem durante Concilii celebratione vacare, ipso iure hoc intermittitur, donec
novus Summus Pontifex illud continuari iusserit aut dissolverit.
Can. 341 - § 1. Concilii Oecumenici decreta vim obligandi non habent
nisi una cum Concilii Patribus a Romano Pontifice approbata, ab eodem fuerint
confirmata et eius iussu promulgata. § 2. Eadem confirmatione et promulgatione,
vim obligandi ut habeant, egent decreta quae ferat Collegium Episcoporum, cum
actionem proprie collegialem ponit iuxta alium a Romano Pontifice inductum vel
libere receptum modum.
Can. 342 - Synodus Episcoporum coetus est Episcoporum qui, ex diversis
orbis regionibus selecti, statutis temporibus una conveniuntut arctam coniuntionem
inter Romanum Pontificem et Episcopos foveant, utque eidem Romano Pontifici
ad incolumitatem incrementumque fidei et morum, ad disciplinam ecclesiasticam
servandam et firmandam consiliis adiutricem operam praestent, necnon quaestiones
ad actionem Ecclesiae in mundo spectantes perpendant.
Can. 343 - Synodi Episcoporum est de quaestionibus pertractandis disceptare
atque expromere optata, non vero easdem dirimere de iisque ferre decreta, nisi
certis in casibus potestate deliberativa eandem instruxerit Romanus Pontifex,
cuius est in hoc casu decisiones synodi ratas habere.
Can. 344 - Synodus Episcoporum directe subest auctoritati Romani Pontificis,
cuius quidem est:
1° synodum convocare, quotiescumque id ipsi opportunum videatur, locumque designare
ubi coetus habendi sint;
2° sodalium, qui ad normam iuris peculiaris eligendi sunt, electionem ratam
habere aliosque sodales designare et nominare;
3° argumenta quaestionum pertractandarum statuere opportuno tempore ad normam
iuris peculiaris ante synodi celebrationem;
4° rerum agendarum ordinem definire;
5° synodo per se aut per alios praeesse;
6° synodum ipsam concludere, transferre, suspendere et dissolvere.
Can. 345 - Synodus Episcoporum congregari potest aut in coetum generalem,
in quo scilicet res tractantur ad bonum Ecclesiae universae directe spectantes,
qui quidem coetus est sive ordinarius sive extraordinarius, aut etiam in coetum
specialem, in quo nempe aguntur negotia quae directe ad determinatam determinatasve
regiones attinent.
Can. 346 - § 1. Synodus Episcoporum quae in coetum generalem ordinarium
congregatur, constat sodalibus quorum plerique sunt Episcopi, electi pro singulis
coetibus ab Episcoporum conferentiis secundum rationem iure peculiari synodi
determinatam; alii vi eiusdem iuris deputantur; alii a Romano Pontifice directe
nominantur; quibus accedunt aliqui sodales institutorum religiosorum clericalium,
qui ad normam eiusdem iuris peculiaris eliguntur.
§ 2. Synodus Episcoporum in coetum generalem extraordinarium congregata ad negotia
tractanda quae expeditam requirant definitionem, constat sodalibus quorum plerique,
Episcopi, a iure peculiari synodi deputantur ratione officii quod adimplent,
alii vero a Romano Pontifice directe nominantur; quibus accedunt aliqui sodales
institutorum religiosorum clericalium ad normam eiusdem iuris electi.
§ 3. Synodus Episcoporum, quae in coetum specialem congregatur, constat sodalibus
delectis praecipue ex iis regionibus pro quibus convocata est, ad normam iuris
peculiaris, quo synodus regitur.
Can. 347 - § 1. Cum synodi Episcoporum coetus a Romano Pontifice concluditur,
explicit munus in eadem Episcopis aliisque sodalibus commissum.
§ 2. Sede Apostolica post convocatam synodum aut inter eius celebrationem vacante,
ipso iure suspenditur synodi coetus, itemque munus sodalibus in eodem commissum,
donec novus Pontifex coetum aut dissolvendum aut continuandum decreverit.
Can. 348 - § 1. Synodi Episcoporum habetur secretaria generalis permanens,
cui praeest Secretarius generalis, a Romano Pontifice nominatus, cuique praesto
est consilium secretariae, constans Episcopis, quorum alii, ad normam iuris
peculiaris, ab ipsa synodo Episcoporum eliguntur, alii a Romano Pontifice nominantur,
quorum vero omnium munus explicit, ineunte novo coetu generali.
§ 2. Pro quolibet synodi Episcoporum coetu praetera unus aut plures secretarii
speciales constituuntur qui a Romano Pontifice nominantur, atque in officio
ipsis commisso permanent solum usque ad expletum synodi coetum.
Can. 349 - S. R. E. Cardinales peculiare Collegium constituunt, cui
competit ut electioni Romani Pontificis provideat ad normam iuris peculiaris;
Cardinales item Romano Pontifici adsunt sive collegialiter agendo, cum ad quaestiones
maioris momenti tractandas in unum convocantur, sive ut singuli, scilicet variis
officiis, quibus funguntur, eidem Romano Pontifici praestando in cura praesertim
cotidiana universae Ecclesiae.
Can. 350 - § 1. Cardinalium Collegium in tres ordines distribuitur: episcopalem,
ad quem pertinent Cardinales quibus a Romano Pontifice titulus assignatur Ecclesiae
suburbicariae, necnon Patriarchae orientales qui in Cardinalium Collegium relati
sunt; presbyteralem et diaconalem.
§ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diaconalis suus cuique titulus aut
diaconia in Urbe assignatur a Romano Pontifice.
§ 3. Patriarchae orientales in Cardinalium Collegium assumpti in titulum habent
suam patriarchalem sedem.
§4. Cardinalis Decanus in titulum habet dioecesim Ostiensem, unacum alia Ecclesia
quam in titulum iam habeat.
§ 5 Per optionem in Consistorio factam et a Summo Pontifice approbatam, possunt,
servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyterali
transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam
et, si per integrum decennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem
presbyteralem.
§ 6. Cardinalis ex ordine diaconali transiens per optionem ad ordinem presbyteralem,
locum obtinet ante omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad Cardinalatum
assumpti sunt.
Can. 351 - § 1. Qui Cardinales promoveantur, libere a Romano Pontifice
seliguntur viri, saltem in ordine presbyteratus constituti, doctrina, moribus,
pietate necnon rerum agendarum prudentia egregie praestantes; qui nondum sunt
Episcopi, consecrationem episcopalem recipere debent.
§ 2. Cardinales creantur Romani Pontificis decreto, quod quidem coram Cardinalium
Collegio publicatur; inde a publicatione facta officiis tenentur atque iuribus
gaudent lege definitis.
§ 3. Promotus ad cardinalitiam dignitatem, cuius creationem Romanus Pontifex
annuntiaverit, nomen autem in pectore sibi reservans, nullis interim tenetur
Cardinalium officiis nullisque eorum gaudet iuribus; postquam autem a Romano
Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem tenetur officiis fruiturque iuribus,
sed iure praecedentiae gaudet a die reservationis in pectore.
Can. 352 - § 1. Cardinalium Collegio praeest Decanus, eiusque impediti
vices sustinet Subdecanus; Decanus, vel Subdecanus, nulla in ceteros Cardinales
gaudet potestate regiminis, sed ut primus inter pares habetur.
§ 2. Officio Decani vacante, Cardinales titulo Ecclesiae suburbicariae decorati,
iique soli, praesidente Subdecano si adsit, aut antiquiore ex ipsis, e coetus
sui gremio unum eligant qui Decanum Collegii agat; eius nomen ad Romanum Pontificem
deferant, cui competit electum probare.
§ 3. Eadem ratione de qua in § 2, praesidente ipso Decano, eligitur Subdecanus;
Subdecani quoque electionem probare Romano Pontifici competit.
§4. Decanus et Subdecanus, si in Urbe domicilium non habeant, illud ibidem acquirant.
Can. 353 - § 1. Cardinales collegiali actione supremo Ecclesiae Pastori
praecipue auxilio sunt in Consistoriis, in quibus iussu Romani Pontificis eoque
praesidente congregantur; Consistoria habentur ordinaria aut extraordinaria.
§ 2. In Consistorium ordinarium, convocantur omnes Cardinales, saltem in Urbe
versantes, ad consultationem de quibusdam negotiis gravibus, communis tamen
contigentibus, aut ad actus quosdam maxime sollemnes peragendos.
§ 3. In Consistorium extraordinarium, quod celebratur cum peculiares Ecclesiae
necessitates vel graviora negotia tractanda id suadeant, convocantur omnes Cardinales.
§4. Solum Consistorium ordinarium, in quo aliquae sollemnitates celebrantur,
potest esse publicum, cum scilicet praeter Cardinales admittuntur Praelati,
legati societatum civilium aliive ad illud invitati.
Can. 354 - Patres Cardinales dicasteriis aliisve institutis permanentibus
Romanae Curiae et Civitatis Vaticanae praepositi, qui septuagesimum quintum
aetatis annum expleverint, rogantur ut renuntiationem ab officio exhibeant Romano
Pontifici qui, omnibus perpensis, providebit.
Can. 355 - § 1. Cardinali Decano competit electum Romanum Pontificem
in Episcopum ordinare, si electus ordinatione indigeat; impedito Decano, idem
ius competit Subdecano, eoque impedito, antiquiori Cardinali ex ordine episcopali.
§ 2. Cardinalis Proto-diaconus nomen novi electi Summi Pontificis populo annuntiant;
item pallia Metropolitis imponit eorumve procuratoribus tradit, vice Romani
Pontificis.
Can. 356 - Cardinales obligatione tenentur cum Romano Pontifice sedulo
cooperandi; Cardinales itaque quovis officio in Curia fungentes, qui non sint
Episcopi dioecesani, obligatione tenentur residendi in Urbe; Cardinales qui
alicuius dioecesis curam habent ut Episcopi dioecesani, Urbem petant quoties
a Romano Pontifice convocentur.
Can. 357 - § 1. Cardinales, quibus Ecclesia suburbicaria aut ecclesia
in Urbe in titulum est assignata, postquam in eiusdem venerunt possessionem,
earundem dioecesium et ecclesiarum bonum consilio et patrocinio promoveant,
nulla tamen in easdem potestate regiminis pollentes, ac nulla ratione sese in
iis interponentes, quae ad earum bonorum administrationem, ad disciplinam aut
ecclesiarum servitium spectant.
§ 2. Cardinales extra Urbem et extra propriam dioecesim degentes, in iis quae
ad sui personam pertinent exempti sunt a potestate regiminis Episcopi dioecesis
in qua commorantur.
Can. 358 - Cardinali, cui a Romano Pontifice hoc munus committitur ut
in aliqua sollemni celebratione vel personarum coetu eius personam sustineat,
uti "Legatus a latere," scilicet tamquam eius alter ego, sicuti et illi cui
adimplendum concreditur tamquam ipsius "misso speciali" certum munus pastorale,
ea tantum competunt quae ab ipso Romano Pontifice eidem demandantur.
Can. 359 - Sede Apostolica vacante, Cardinalium Collegium ea tantum in
Ecclesia gaudet potestate, quae in peculiari lege eidem tribuitur.
Can. 360 - Curia Romana, qua negotia Ecclesiae universae Summus Pontifex
expedire solet et qua nomine et auctoritate ipsius munus explet in bonum et
in servitium Ecclesiarum, constat Secretaria Status seu Papali, Consilio pro
publicis Ecclesiae negotiis, Congregationibus, Tribunalibus, aliisque Institutis,
quorum omnium constitutio et competentia lege peculiari definiuntur.
Can. 361 - Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt
non solum Romanus Pontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu
aliud appareat, Secretaria Status, Consilium pro publicis Ecclesiae negotiis,
aliaque Romanae Curiae Instituta.
Can. 362 - Romano Pontifici ius est nativum et independens Legatos suos
nominandi ac mittendi sive ad Ecclesias particulares in variis nationibus vel
regionibus, sive simul ad Civitates et ad publicas Auctoritates, itemque eos
transferendi et revocandi, servatis quidem normis iuris internationalis, quod
attinet ad missionem et revocationem Legatorum apud Res Publicas constitutorum.
Can. 363 - § 1. Legatis Romani Pontificis officium committitur ipsius
Romani Pontificis stabili modo gerendi personam apud Ecclesias particulares
aut etiam apud Civitates et publicas Auctoritates, ad quas missi sunt.
§ 2. Personam gerunt Apostolicae Sedis ii quoque, qui in pontificam Missionem
ut Delegati aut Observatores deputantur apud Consilia internationalia aut apud
Conferentias et Conventus.
Can. 364 - Praecipuum munus Legati pontifici est ut firmiora et efficaciora
in dies reddantur unitatis vincula, quae inter Apostolicam Sedem et Ecclesias
particulares intercedunt. Ad pontificium ergo Legatum pertinet pro sua dicione:
1° ad Apostolicam Sedem notitias mittere de condicionibus in quibus versantur
Ecclesiae particulares, deque omnibus quae ipsam vitam Ecclesiae et bonum animarum
attingant;
2° Episcopis actione et consilio adesse, integro quidem manente eorundem legitimae
potestatis exercitio;
3° crebras fovere relationes cum Episcoporum conferentia, eidem omnimodam operam
praebendo;
4° ad nominationem Episcoporum quod attinet, nomina candidatorum Apostolicae
Sedi transmittere vel proponere necnon processum informativum de promovendis
instruere, secundum normas ab Apostolica Sede datas;
5° anniti ut promoveantur res quae ad progressum et consociatam populorum operam
spectant;
6° operam conferre cum Episcopis, ut opportuna foveantur commercia inter Ecclesiam
catholicam et alias Ecclesias vel communitates ecclesiales, immo et religiones
non christianas;
7° ea quae pertinent ad Ecclesiae et Apostolicae Sedis missionem, consociata
cum Episcopis actione, apud moderatores Civitatis tueri;
8° exercere praeterea facultates et cetera explere mandata quae ipsi ab Apostolica
Sede committantur.
Can. 365 - § 1. Legati pontificii, qui simul legationem apud Civitates
iuxta iuris internationalis normas exercet, munus quoque peculiare est:
1° promovere et fovere necessitudines inter Apostolicam Sedem et Auctoritates
Rei Publicae;
2° quaestiones pertractare quae ad relationes inter Ecclesiam et Civitatem pertinent;
et peculiari modo agere de concordatis aliisque huiusmodi conventionibus conficiendis
et ad effectum deducendis.
§ 2. In negotiis, de quibus in § 1, expediendis, prout adiuncta suadeant, Legatus
pontificius sententiam et consilium Episcoporum dicionis ecclesiasticae exquirere
ne omittat, eosque de negotiorum cursu certiores faciat.
Can. 366 - Attenta peculiari Legati muneris indole:
1° sedes Legationis pontificae a potestate regiminis Ordinarii loci exempta
est, nisi agatur de matrimoniis celebrandis;
2° Legato pontificio fas est, praemonitis, quantum fieri potest, locorum Ordinariis,
in omnibus ecclesiis suae legationis liturgicas celebrationes, etiam in pontificalibus,
peragere.
Can. 367 - Pontificii Legati munus non exspirat vacante Sede Apostolica,
nisi aliud in litteris pontificiis statuatur; cessat autem expleto mandato,
revocatione eidem intimata, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata.
Can. 368 - Ecclesiae particulares, in quibus una et unica Ecclesia catholica
exsistit, sunt imprimis dioeceses, quibus nisi aliud constet, assimilantur praelatura
territorialis et abbatia territorialis, vicariatus apostolicus et praefectura
apostolica necnon administratio apostolica stabiliter erecta.
Can. 369 - Dioecesis est populi Dei portio, quae Episcopo cum cooperatione
presbyterii pascenda concreditur, ita ut, pastori suo adhaerens ab eoque per
Evangelium et Eucharistiam in Spiritu Sancto congregata, Ecclesiam particularem
constituat, in qua vere inest et operatur una sancta catholica et apostolica
Christi Ecclesia.
Can. 370 - Praelatura territorialis aut abbatia territorialis est certa
populi Dei portio, territorialiter quidem circumscripta, cuius cura, specialia
ob adiuncta, committitur alicui Praelato aut Abbati, qui eam, ad instar Episcopi
dioecesani, tamquam proprius eius pastor regat.
Can. 371 - § 1. Vicariatur apostolicus vel praefectura apostolica est
certa populi Dei portio quae, ob peculiaria adiuncta, in dioecesim nondum est
constituta, quaeque pascenda committitur Vicario apostolico aut Praefecto apostolico,
qui eam nomine Summi Pontificis regant.
§ 2. Adminitratio apostolica est certa populi Dei portio, quae ob speciales
et graves omnino rationes a Summo Pontifice in dioecesim non erigitur, et cuius
cura pastoralis committitur Administratori apostolico, qui eam nomine Summi
Pontificis regat.
Can. 372 - § 1. Pro regula habeatur ut portio populi Dei quae dioecesim
aliamve Ecclesiam particularem constituat, certo territorio circumscribatur,
ita ut omnes comprehendat fideles in territorio habitantes.
§ 2. Attamen, ubi de iudicio supremae Ecclesiae auctoritatis, auditis Episcoporum
conferentiis quarum interest, utilitas id suadeat, in eodem territorio erigi
possunt Ecclesiae particulares ritu fidelium aliave simili ratione distinctae.
Can. 373 - Unius supremae auctoritatis est Ecclesias particulares erigere;
quae legitime erectae, ipso iure personalitate iuridica gaudent.
Can. 374 - § 1. Quaelibet dioecesis aliave Ecclesia particularis dividatur
in distinctas partes seu paroecias.
§ 2. Ad curam pastoralem per communem actionem fovendam plures paroeciae viciniores
coniungi possunt in peculiares coetus, uti sunt vicariatus foranei.
Can. 375 - § 1. Episcopi, qui ex divina institutione in Apostolorum
locum succedunt per Spiritum Sanctum qui datus est eis, in Ecclesia Pastores
constituuntur, ut sint et ipsi doctrinae magistri, sacri cultus sacerdotes et
gubernationis ministri.
§ 2. Episcopi ipsa consecratione episcopali recipiunt cum munere sanctificandi
munera quoque docendi et regendi, quae tamen natura sua nonnisi in hierarchica
communione cum Collegii capite et membris exercere possunt.
Can. 376 - Episcopi vocantur dioecesani, quibus scilicet alicuius dioecesis
cura commissa est; ceteri titulares appellantur.
Can. 377 - § 1. Episcopos libere Summus Pontifex nominat, aut legitime
electos confirmat.
§ 2. Singulis saltem trienniis Episcopi provinciae ecclesiasticae vel, ubi adiuncta
id suadeant, Episcoporum conferentiae, communi consilio et secreto elenchum
componant presbyterorum etiam sodalium institutorum vitae consecrate, ad episcopatum
aptiorum eumque Apostolicae Sedi transmittant, firmo manente iure uniuscuiusque
Episcopi Apostolicae Sedi nomina presbyterorum, quos episcopali munere dignos
et idoneus putet, seorsim patefaciendi.
§ 3. Nisi aliter legitime statutum fuerit, quoties nominandus est Episcopus
dioecesanus aut Episcopus coadiutor, ad ternos, qui dicuntur, Apostolicae Sedi
proponendos, pontificii Legati est singillatim requirere et cum ipsa Apostolica
Sede communicare, una cum suo voto, quid suggerant Metropolita et Suffraganei
provinciae, ad quam providenda dioecesis pertinet vel quacum in coetum convenit,
necnon conferentiae Episcoporum praeses; pontificius Legatus, insuper, quosdam
e collegio consultorum et capitulo cathedrali audiat et, si id expedire iudicaverit,
sententiam quoque aliorum ex utroque clero necnon laicorum sapientia praestantium
singillatim et secreto exquirat.
§4. Nisi aliter legitime provisum fuerit, Episcopus dioecesanus, qui auxiliarem
suae dioecesi dandum aestimet, elenchum trium saltem presbyterorum ad hoc officium
aptiorum Apostolicae Sedi proponat.
§ 5 Nulla in posterum iura et privilegia electionis, nominationis praesentationis
vel designationis Episcoporum civilibus auctoritatibus conceduntur.
Can. 378 - § 1. Ad idoneitatem candidatorum Episcopatus requiritur ut
quis sit:
1° firma fide, bonis moribus, pietate, animarum zelo, sapientia, prudentia et
virtutibus humanis excellens, ceterisque dotibus praeditus quae ipsum aptum
efficiant ad officium de quo agitur explendum;
2° bona exsistimatione gaudens;
3° annos natus saltem triginta quinque;
4° a quinquennio saltem in presbyteratus ordine constitutus; 5° laurea doctoris
vel saltem licentia in sacra Scriptura, theologia aut iure canonico potius in
instituto studiorum superiorum a Sede Apostolica probato, vel saltem in iisdem
disciplinis vere peritus.
§ 2. Iudicium definitivum de promovendi idoneitate ad Apostolicam Sedem pertinet.
Can. 379 - Nisi legitimo detineatur impedimento, quicumque ad Episcopatum
promotus debet intra tres menses ab acceptis apostolicis litteris consecrationem
episcopalem recipere, et quidem antequam officii sui processionem capitat.
Can. 380 - Antequam canonicam possessionem sui officii capiat, promotus
fidei professionem emittat atque iusiurandum fidelitatis erga Apostolicam Sedem
praestet secundum formulam ab eadem Apostolica Sede probatam.
Can. 381 - § 1. Episcopo dioecesano in dioecesi ipsi commissa omnis
competit potestas ordinaria, propria et immediata, quae ad exercitium eius muneris
pastoralis requiritur, exceptis causis quae iure aut Summi Pontificis decreto
supremae aut alii auctoritati ecclesiasticae reserventur.
§ 2. Qui praesunt aliis communitatibus fidelium, de quibus in Can. 368, Episcopo
dioecesano in iure aequiparantur, nisi ex rei natura aut iuris praescripto aliud
appareat.
Can. 382 - § 1. Episcopus promotus in exercitium officii sibi commissi
sese ingerere nequit, ante captam dioecesis canonicam possessionem; exercere
tamen valet officia, quae in eadem dioecesi tempore promotionis iam retinebat,
firmo praescripto Can. 409, § 2.
§ 2. Nisi legitimo detineatur impedimento, promotus ad officium Episcopi dioecesani
debet canonicam suae dioecesis possessionem capere, si iam non sit consecratus
Episcopus, intra quattuor mense a receptis apostolicis litteris; si iam sit
consecratus, intra duos menses ab iidem receptis.
§ 3. Canonicam dioecesis possessionem capit Episcopus simul ac in ipsa dioecesi,
per se vel per procuratorem, apostolicas litteras collegio consultorum ostenderit,
praesente curiae cancellario, qui rem in acta referat, aut, in dioecesibus noviter
erectis, simul ac clero populoque in ecclesia cathedrali praesenti earundem
litterarum communicationem procuraverit, presbytero inter praesentes seniore
in acta referente.
§4. Valde commendatur ut captio canonicae possessionis cum actu liturgico in
ecclesia cathedrali fiat, clero et populo adstantibus.
Can. 383 - § 1. In exercendo munere pastoris, Episcopus dioecesanus sollicitum
se praebeat erga omnes christifideles qui suae curae committuntur, cuiusvis
sint aetatis, condicionis vel nationis, tum in territorio habitantes tum in
eodem ad tempus versantes, animum intendens apostolicum ad eos etiam qui ob
vitae suae condicionem ordinaria cura pastorali non satis frui valeant necnon
ad eos qui a religionis praxi defecerint.
§ 2. Fideles diversi ritus in sua dioecesi si habeat, eorum spiritualibus necessitatibus
provideat sive per sacerdotes aut paroecias eiusdem ritus, sive per Vicarium
episcopalem.
§ 3. Erga fratres, qui in plena communione cum Ecclesia catholica non sint,
cum humanitate et caritate se gerat, oecumenismum quoque fovens prout ab Ecclesia
intellegitur.
§4. Commendatos sibi in Domino habeat non baptizatos, ut et ipsis caritas eluceat
Christi, cuius testis coram omnibus Episcopus esse debet.
Can. 384 - Episcopus dioecesanus peculiari sollicitudine prosequatur
presbyteros quos tamquam adiutores et consiliarios audiat, eorum iura tutetur
et curet ut ipsi obligationes suo statui proprias rite adimpleant iisdemque
praesto sint media et institutiones, quibus ad vitam spiritualem et intellectualem
fovendam egeant; item curet ut eorum honestae sustentationi atque assistentiae
sociali, ad normam iuris, prospiciatur.
Can. 385 - Episcopus dioecesanus vocationes ad diversa ministeria et
ad vitam consecratam quam maxime foveat, speciali cura vocationibus sacerdotalibus
et missionalibus adhibita.
Can. 386 - § 1. Veritates fidei credendas et moribus applicandas Episcopus
dioecesanus fidelibus proponere et illustrare tenetur, per se ipse frequenter
praedicans; curet etiam ut praescripta canonum de ministerio verbi, de homilia
praesertim et catechetica institutione sedulo serventur, ita ut universa doctrina
christiana omnibus tradatur.
§ 2. Integritatem et unitatem fidei credendae mediis, quae aptiora videantur,
firmiter tueatur, iustam tamen libertatem agnoscens in veritatibus ulterius
perscrutandis.
Can. 387 - Episcopus dioecesanus, cum memor sit se obligatione teneri
exemplum sanctitatis praebendi in caritate, humilitate et vitae simplicitate,
omni ope promovere studeat sanctitatem christifidelium secundum uniuscuiusque
propriam vocationem atque, cum sit praecipuus mysteriorum Dei dispensator, iugiter
annitatur ut christifideles suae curae commissi sacramentorum celebratione in
gratia crescant utque paschale mysterium cognoscant et vivant.
Can. 388 - § 1. Episcopus dioecesanus, post captam dioecesis possessionem,
debet singulis diebus dominicis aliisque diebus festis de praecepto in sua regione
Missam pro populo sibi commisso applicare.
§ 2. Episcopus Missam pro populo diebus, die quibus in, § 1, per se ipse celebrare
et applicare debet; si vero ab hac celebratione legitime impediatur, iisdem
diebus per alium, vel aliis diebus per se ipse applicet.
§ 3. Episcopus cui praeter propriam dioecesim aliae, titulo etiam administrationis,
sunt commissae, obligationi satisfacit unam Missam pro universo populo sibi
commisso applicando.
§4. Episcopus qui obligationi, de qua in §§ 1-3, non satisfecerit, quam primum
pro populo tot Missas applicet quot omiserit.
Can. 389 - Frequenter praesit in ecclesia cathedrali aliave ecclesia
suae dioecesis sanctissimae Eucharistiae celebrationi, in festis praesertim
de praecepto aliisque sollemnitatibus.
Can. 390 - Episcopus dioecesanus in universa sua dioecesi pontificalia
exercere potest; non vero extra propriam dioecesim sine expresso vel saltem
rationabiliter praesumpto Ordinarii loci consensu.
Can. 391 - § 1. Episcopi dioecesani est Ecclesiam particularem sibi commissam
cum potestate legislativa, exsecutiva et iudiciali regere, ad normam iuris.
§ 2. Potestatem legislativam exercet ipse Episcopus; potestatem exsecutivam
exercet sive per se sive per Vicarios generales aut episcopales ad normam iuris;
potestatem iudicialem sive per se sive per Vicarium iudicialem et iudices ad
normam iuris.
Can. 392 - § 1. Ecclesiae universae unitatem cum tueri debeat, Episcopus
disciplinam cunctae Ecclesiae communem promovere et ideo observantiam omnium
legum ecclesiasticarum urgere tenetur.
§ 2. Advigilet ne abusus in ecclesiasticam disciplinam irrepant, praesertim
circa ministerium verbi, celebrationem sacramentorum et sacramentalium, cultum
Dei et Sanctorum, necnon bonorum administrationem.
Can. 393 - In omnibus negotiis iuridicis dioecesis, Episcopus dioecesanus
eiusdem personam gerit.
Can. 394 - § 1. Varias apostolatus rationes in dioecesi foveat Episcopus,
atque curet ut in universa dioecesi, vel in eiusdem particularibus districtibus,
omnia apostolatus opera, servata uniuscuiusque propria indole, sub suo moderamine
coordinentur.
§ 2. Urgeat officium, quo tenentur fideles ad apostolatum pro sua cuiusque condicione
et aptitudine exercendum, atque ipsos adhortetur ut varia opera apostolatus,
secundum necessitates loci et temporis, participent et iuvent.
Can. 395 - § 1. Episcopus dioecesanus, etiamsi coadiutorem aut auxiliarem
habeat, tenetur lege personalis in dioecesi residentiae.
§ 2. Praeterquam causa visitationis Sacrorum Liminum, vel Conciliorum, Episcoporum
synodi, Episcoporum conferentiae, quibus interesse debet, aliusve officii sibi
legitime commissi, a dioecesi aequa de causa abesse potest non ultra mensem,
sive continuum sive intermissum, dummodo cautum sit ne ex eius absentia dioecesis
quidquam detrimenti capiat.
§ 3. A dioecesi ne absit diebus Nativitatis, Hebdomadae Sanctae et Resurrectionis
Domini, Pentecostes et Corporis et Sanguinis Christi, nisi ex gravi urgentique
causa.
§4. Si ultra sex menses Episcopus a dioecesis illegitime abfuerit, de eius absentia
Metropolita Sedem Apostolicam certiorem faciat quod si agatur de Metropolita,
idem faciat antiquior suffraganeus.
Can. 396 - § 1. Tenetur Episcopus obligatione dioecesis vel ex toto vel
ex parte quotannis visitandae, ita ut singulis saltem quinquenniis universam
dioecesim, ipse per se vel, si legitime fuerit impeditus, per Episcopum coadiutorem,
aut per auxiliarem, aut per Vicarium generalem vel episcopalem, aut per alium
presbyterum visitet.
§ 2. Fas est Episcopo sibi eligere quos maluerit clericos in visitatione comites
atque adiutores, reprobato quocumque contrario privilegio vel consuetudine.
Can. 397 - § 1. Ordinariae episcopali visitationi obnoxiae sunt personae,
instituta catholica, res et loca sacra, quae intra dioecesis ambitum continentur.
§ 2. Sodales institutorum religiosorum iuris pontificii eorumque domos Episcopus
visitare potest in casibus tantum iure expressis.
Can. 398 - Studeat Episcopus debita cum diligentia pastoralem visitationem
absolvere; caveat ne superfluis sumptibus cuiquam gravis onerosusve sit.
Can. 399 - § 1. Episcopus dioecesanus tenetur singulis quinquenniis relationem
Summo Pontifici exhibere super statu dioecesis sibi commissae, secundum formam
et tempus ab Apostolica Sede definita.
§ 2. Si annus pro exhibenda relatione determinatus ex toto vel ex parte inciderit
in primum biennium ab inito dioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda
et exhibenda relatione abstinere potest.
Can. 400 - § 1. Episcopus dioecesanus, eo anno quo relationem Summo Pontifici
exhibere tenetur, nisi aliter ab Apostolica Sede statutum fuerit, ad Urbem,
Beatorum Apostolorum Petri et Pauli sepulcra veneraturus, accedat et Romano
Pontifici se sistat.
§ 2. Episcopus praedictae obligationi per se ipse satisfaciat, nisi legitime
sit impeditus; quo in casu eidem satisfaciat per coadiutorem, si quem habeat,
vel auxiliarem, aut per idoneum sacerdotem sui presbyterii, qui in sua dioecesi
resideat.
§ 3. Vicarius apostolicus huic obligationi satisfacere potest per procuratorem
etiam in Urbe degentem; Praefectus apostolicus hac obligatione non tenetur.
Can. 401 - § 1. Episcopus dioecesanus, qui septuagesimum quintum aetatis
annum expleverit, rogatur ut renuntiationem ab officio exhibeat Summo Pontifici,
qui omnibus inspectis adiunctis providebit.
§ 2. Enixe rogatur Episcopus dioecesanus, qui ob infirmam valetudinem aliamve
gravem causam officio suo adimplendo minus aptus evaserit, ut renuntiationem
ab officio exhibeat.
Can. 402 - § 1. Episcopus, cuius renuntiatio ab officio acceptata fuerit,
titulum emeriti suae dioecesis retinet, atque habitationis sedem, si id exoptet,
in ipsa dioecesi servare potest, nisi certis in casibus ob specialia adiuncta
ab Apostolica Sede aliter provideatur.
§ 2. Episcoporum conferentia curare debet ut congruae et dignae Episcopi renuntiantis
sustentationi provideatur, attenta quidem primaria obligatione, qua tenetur
dioecesis cui ipse inservivit.
Can. 403 - § 1. Cum pastorales dioecesis necessitates id suadeant, unus
vel plures Episcopi auxiliares, petente Episcopo dioecesano, constituantur Episcopus
auxiliaris iure successionis non gaudet.
§ 2. Gravioribus in adiunctis, etiam indolis personalis, Episcopo dioecesano
dari potest Episcopus auxiliaris specialibus instructus facultatibus.
§ 3. Sancta Sedes, si magis opportunum id ipsi videatur, ex officio constituere
potest Episcopum coadiutorem, qui et ipse specialibus instruitur facultatibus;
Episcopus coadiutor iure successionis gaudet.
Can. 404 - § 1. Episcopus coadiutor officii sui possessionem capit, cum
litteras apostolicas nominationis, per se vel per procuratorem, ostenderit Episcopo
dioecesano atque collegio consultorum, praesente curiae cancellario, qui rem
in acta referat.
§ 2. Episcopus auxiliaris officii sui possessionem capit, cum litteras apostolicas
nominationis ostenderit Episcopo dioecesano, praesente curiae cancellario, qui
rem in acta referat.
§ 3. Quod si Episcopus dioecesanus plene sit impeditus, sufficit ut tum Episcopus
coadiutor, tum Episcopus auxiliaris litteras apostolicas nominationis ostendant
collegio consultorum, praesente curiae cancellario.
Can. 405 - § 1. Episcopus coadiutor, itemque Episcopus auxiliaris, obligationes
et iura habent quae determinantur praescriptis canonum qui sequuntur, atque
in litteris suae nominationis definiuntur.
§ 2. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, de quo in Can. 403, § 2, Episcopo
dioecesano in universo dioecesis regimine adstant atque eiusdem absentis vel
impedit vices supplent.
Can. 406 - § 1. Episcopus coadiutor, itemque Episcopus auxiliaris, de
quo in Can. 403, § 2, ab Episcopo dioecesano Vicarius generalis constituatur;
insuper ipsi prae ceteris Episcopus dioecesanus committat quae ex iure mandatum
speciale requirant.
§ 2. Nisi in litteris apostolicis aliud provisum fuerit et firmo praescripto
§ 1, Episcopus dioecesanus auxiliarem vel auxiliares suos constituat Vicarios
generales vel saltem Vicarios episcopales, ab auctoritate sua, aut Episcopi
coadiutoris vel Episcopi auxiliaris de quo in Can. 403, § 2, dumtaxat dependentes.
Can. 407 - § 1. Ut quam maxime praesenti et futuro dioecesis bono faveatur,
Episcopus dioecesanus, coadiutor atque Episcopus auxiliaris de quo in Can. 403,
§ 2, in rebus maioris momenti sese invicem consulant.
§ 2. Episcopus dioecesanus in perpendendis causis maioris momenti, praesertim
indolis pastoralis, Episcopos auxiliares prae ceteris consulere velit.
§ 3. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, quippe qui in partem sollicitudinis
Episcopi dioecesani vocati sint, munia sua ita exerceant, ut concordi cum ipso
opera et animo procedant.
Can. 408 - § 1. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, iusto impedimento
non detenti, obligantur ut, quoties Episcopus dioecesanus id requirat, pontificalia
et alias functiones obeant, ad quas Episcopus dioecesanus tenetur.
§ 2. Quae episcopalia iura et functiones Episcopus coadiutor aut auxiliaris
potest exercere, Episcopus dioecesanus habitualiter alii ne committat.
Can. 409 - § 1. Vacante sede episcopali, Episcopus coadiutor statim fit
Episcopus dioecesis pro qua fuerat constitutus, dummodo possessionem legitime
ceperit.
§ 2. Vacante sede episcopali, nisi aliud a competenti auctoritate statutum fuerit,
Episcopus auxiliaris, donec novus Episcopus possessionem sedis ceperit, omnes
et solas servat potestates et facultates quibus sede plena, tamquam Vicarius
generalis vel tamquam Vicarius episcopalis, gaudebat; quod si ad munus Administratoris
dioecesani, qui regimini dioecesis praeest.
Can. 410 - Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris obligatione tenentur,
sicut et ipse Episcopus dioecesanus, residendi in dioecesi; a qua praeterquam
ratione alicuius officii extra dioecesim implendi aut feriarum causa, quae ultra
mensem ne protrahantur, nonnisi ad breve tempus discedant.
Can. 411 - Episcopo coadiutori et auxiliari, ad renuntiationem ab officio
quod attinet, applicantur praescripta Cann. 401 et 402, § 2.
Can. 412 - Sedes episcopalis impedita intellegitur, si captivitate,
relegatione, exsilio aut inhabilitate Episcopus dioecesanus plane a munere pastorali
in dioecesi procurando praepediatur, ne per litteras quidem valens cum dioecesanis
communicare.
Can. 413 - § 1. Sede impedita, regimen dioecesis, nisi aliter Sancta
Sedes pro providerit, competit Episcopo coadiutori, si adsit; eo deficiente
aut impedito, alicui Episcopo auxiliari aut Vicario generali vel episcopali
aliive sacerdoti, servato personarum ordine statuto in elencho ab Episcopo dioecesano
quam primum a capta dioecesis possessione componendo; qui elenchus cum Metropolitana
communicandus singulis saltem triennis renoventur atque a cancellario sub secreto
servetur.
§ 2. Si deficiat aut impediatur Episcopus coadiutor atque elenchus, de quo in
§ 1, non suppetat, collegii consultorum est sacerdote meligere, qui dioecesim
regat.
§ 3. Qui dioecesis regimen, ad normam §§ 1 vel 2, susceperit, quam primum Sanctam
Sedem moneat de sede impedita ac de suspecto munere.
Can. 414 - Quilibet ad normam Can. 423 vocatus ut ad interim dioecesis
curam pastoralem gerat pro tempore quo sedes impeditur tantum, in cura pastorali
dioecesis exercenda tenetur obligationibus atque potestate gaudet, quae iure
Administratori dioecesano competunt.
Can. 415 - Si Episcopus dioecesanus poena ecclesiastica a munere exercendo
prohibeatur, Metropolita aut, si is deficiat vel de eodem agatur, suffraganeus
antiquior promotione ad Sanctam Sedem statim reccurat, ut ipsa provideat.
Can. 416 - Sedes episcopalis vacat Episcopi dioecesani morte, renuntiatione
a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata.
Can. 417 - Vim habent omnia quae gesta sunt a Vicario generali aut Vicario
episcopali, donec certam de obitu Episcopi dioecesani notitiam iidem acceperint,
itemque quae ab Episcopo dioecesano aut a Vicario generali vel episcopali gesta
sunt, donec certam de memoratis actibus pontificiis notitiam receperint.
Can. 418 - § 1. A certa translationis notitia, Episcopus intra duos menses
debet dioecesim ad quam petere eiusque canonicam possessionem capere autem captae
possessionis dioecesis novae, dioecesis a qua vacat.
§ 2. A certa translationis notitia usque ad canonicam novae dioecesis possessionem,
Episcopus translatus in dioecesi a qua:
1° Administratoris dioecesani potestatem obtinet eiusdemque obligationibus tenetur,
cessante qualibet Vicarii generalis et Vicarii episcopalis potestate, salvo
tamen Can. 409, § 2;
2° integram percipit remunerationem officio propriam.
Can. 419 - Sede vacante, regimen dioecesis, usque ad constitutionem Administratoris
dioecesani, ad Episcoporum auxiliarem, et si plures sint, ad eum qui promotione
si antiquior devolvitur deficiente autem Episcopo auxiliari, ad collegium consultorum,
nisi a Sancta Sede aliter provisum fuerit. Qui ita regimen dioecesis assumit,
sine mora convocet collegium competens ad deputandum Administratorem dioecesanum.
Can. 420 - In vicariatu vel praefectura apostolica, sede vacante, regimen
assumit Pro- Vicarius vel Pro-Praefectus ad hunc tantum effectum a Vicario vel
a Praefecto immediate post captam possessionem nominatus, nisi aliter a Sancta
Sede statutum fuerit.
Can. 421 - § 1. Intra octo dies ab accepta vacationis sedis episcopalis
notitia, Administrator dioecesanus, qui nempe dioecesim ad interim regat, eligendus
est a collegio consultorum, firmo praescripto Can. 502, § 3.
§ 2. Si intra praescriptum tempus Administrator dioecesanus, quavis de causa,
non fuerit legitime electus, eiusdem deputatio devolvitur ad Metropolitam, et
si vacans sit ipsa Ecclesia metropolitana aut metropolitana simul et suffraganea,
ad Episcopum suffraganeum promotione antiquiorem.
Can. 422 - Episcopus auxiliaris et, si is deficiat, collegium consultorum
quantocius de morte Episcopi, itemque electus in Administratorem dioecesanum
de sua electione Sedem Apostolicam certiorem faciant.
Can. 423 - § 1. Unus deputetur Administrator dioecesanus, reprobata contraria
consuetudine; secus electio irrita est.
§ 2. Administrator dioecesanus ne simul sit oeconomus; quare si oeconomus dioecesis
in Administratorem electus fuerit, alium pro tempore oeconomum eligat consilium
a rebus oeconomicis.
Can. 424 - Administrator dioecesanus eligatur ad normam Cann. 165-178.
Can. 425 - § 1. Valide ad munus Administratoris dioecesani deputari tantum
potest sacerdos qui trigesimum quintum aetatis annum expleverit et ad eandem
vacantem sedem non fuerit iam electus, nominatus vel praesentatus.
§ 2. In Administratorem dioecesanum eligatur sacerdos, qui sit doctrina et prudentia
praestans.
§ 3. Si praescriptae in § 1 condiciones posthabitae fuerint, Metropolita aut,
si ipsa Ecclesia metropolitana vacans fuerit, Episcopus suffraganeus promotione
antiquior, agnita rei veritate, Administratorem pro ea vice deputet; actus autem
illius qui contra praescripta § 1 sit electus, sunt ipso iure nulli.
Can. 426 - Qui, sede vacante, ante deputationem Administratoris dioecesani,
dioecesim regat, potestate gaudet quam ius Vicario generali agnoscit.
Can. 427 - § 1. Administrator dioecesanus tenetur obligationibus et gaudet
potestate Episcopi dioecesani, iis excludis quae ex rei natura aut ipso iure
excipiuntur.
§ 2. Administrator dioecesanus, acceptata electione, potestatem obtinet, quin
requiratur ullius confirmatio, firma obligatione de qua in Can. 833, n. 4.
Can. 428 - § 1. Sede vacante nihil innoventur.
§ 2. Illi quid ad interim dioecesis regimen curant, vetantur quidpiam agere
quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod affere possit;
speciatim prohibentur ipsi, ac proinde alii quicumque, quominus sive per se
sive per alium curiae dioecesanae documenta quaelibet subtrahant vel destruant,
aut in iis quidquam immutent.
Can. 429 - Administrator dioecesanus obligatione tenetur residendi in
dioecesi et applicandi Missam pro populo ad normam Can. 388.
Can. 430 - § 1. Munus Administratoris dioecesani cessat per captam a
novo Episcopo dioecesis possessionem.
§ 2. Administratoris dioecesani remotio Sanctae Sedi reservatur renuntiatio
quae forte ab ipso fiat, authentica forma exhibenda est collegio ad electionem
competenti, neque acceptatione eget; remoto aut renuntiante Administratore dioecesano,
aut eodem defuncto, alius eligatur Administrator dioecesanus ad normam Can.
421.
Can. 431 - § 1. Ut communis diversarum dioecesium vicinarum, iuxta personarum
et locorum adiuncta, actio pastoralis promoveatur, utque Episcoporum dioecesanorum
inter se relationes aptius foveantur, Ecclesiae particulares viciniores componantur
in provincias ecclesiasticas certo territorio circumscriptas.
§ 2. Dioeceses exemptae deinceps pro regula ne habeantur; itaque singulae dioeceses
aliaeque Ecclesiae particulares intra territorium alicuius provinciae ecclesiasticae
exsistentes huic provinciae ecclesiasticae adscribi debent.
§ 3. Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum interest Episcopis,
provincias ecclesiasticas constituere, supprimere aut innovare.
Can. 432 - § 1. In provincia ecclesiastica auctoritate, ad normam iuris,
gaudent concilium provinciale atque Metropolita.
§ 2. Provincia ecclesiastica ipso iure personalitate iuridica gaudet.
Can. 433 - § 1. Si utilitas id suadeat, praesertim in nationibus ubi
numerosiores adsunt Ecclesiae particulares, provinciae ecclesiasticae vicinores,
proponente Episcoporum conferentia, a Sancta Sede in regiones ecclesiasticas
coniungi possunt.
§ 2. Regio ecclesiastica in personam iuridicam erigi potest.
Can. 434 - Ad conventum Episcoporum regionis ecclesiasticae pertinet
cooperationem et actionem pastoralem communem in regione fovere quae tamen in
canonibus huius Codicis conferentiae Episcoporum tribuuntur potestates, eidem
conventui non competunt, nisi quaedam specialiter a Sancta Sede ei concessa
fuerint.
Can. 435 - Provinciae ecclesiasticae praeest Metropolita, qui est Archiepiscopus
dioecesis cui praeficitur; quod officium cum sede episcopali, a Romano Pontifice
determinata aut probata, coniunctum est.
Can. 436 - § 1. In dioecesibus suffraganeis Metropolitae competit:
1° vigilare ut fides et disciplina ecclesiastica accurate serventur, et de abusibus,
si qui habeantur, Romanum Pontificem certiorem facere;
2° canonicam visitationem peragere, causa prius ab Apostolica Sede probata,
si eam suffraganeus neglexerit;
3° deputare Administratorem dioecesanum, ad normam Cann. 421, § 2 et 425, §
3.
§ 2. Ubi adiuncta id postulent, Metropolita ab Apostolica Sede instrui potest
peculiaribus muneribus et potestate in iure particulari determinandis.
§ 3. Nulla alia in dioecesibus suffraganeis competit Metropolitis potestas regiminis;
potest vero in omnibus ecclesiis, Episcopo dioecesano praemonito, si ecclesia
sit cathedralis, sacras exercere functiones, uti Episcopus in propria dioecesi.
Can. 437 - § 1. Metropolita obligatione tenetur, intra tres menses a
recepta consecratione episcopali, aut, si iam consecratus fuerit, a provisione
canonica, per se aut per procuratorem a Romano Pontifice petendi pallium, quo
quidem significatur potestas qua, in communione cum Ecclesia Romana, Metropolita
in Propria provincia iure instruitur.
§ 2. Metropolita, ad normam legum liturgicarum, pallio uti potest intra quamlibet
ecclesiam provinciae ecclesiasticae cui praeest, minime vero extra eandem, ne
accedente quidem Episcopi dioecesani assensu.
§ 3. Metropolita, si ad aliam sedem metropolitanam transferatur, novo indiget
pallio.
Can. 438 - Patriarchae et Primatis titulus, praeter praerogativam honoris,
nullam in Ecclesia latina secumfert regiminis potestatem, nisi de aliquibus
ex privilegio apostolico aut probata consuetudine aliud constet.
Can. 439 - § 1. Concilium plenarium, pro omnibus scilicet Ecclesiis
particularibus eiusdem conferentiae Episcoporum, celebretur quoties id ipsi
Episcoporum conferentiae, approbante Apostolica Sede, necessarium aut utile
videatur.
§ 2. Norma in, § 1 statuta valet etiam de concilio provinciali celebrando in
provincia ecclesiastica, cuius termini cum territorio nationis coincidunt.
Can. 440 - § 1. Concilium provinciale, pro diversis Ecclesiis particularibus
eiusdemprovinciae ecclesiasticae, celebretur quoties id, de iudicio maioris
partis Episcoporum dioecesanorum provinciae, opportunum videatur, salvo Can.
439, § 2.
§ 2. Sede metropolitana vacante, concilium provinciale ne convocetur.
Can. 441 - Episcoporum conferentiae est:
1° convocare concilium plenarium;
2° locum ad celebrandum concilium intra territorium conferentiae Episcoporum
eligere;
3° inter Episcopos dioecesanos concilii plenarii eligere praesidem, ab Apostolica
Sede approbandum;
4° ordinem agendi et quaestiones tractandas determinare, concilii plenarii initium
ac periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere.
Can. 442 - § 1. Metropolitae, de consensu maioris partis Episcoporum
suffraganeorum, est:
1° convocare concilium provinciale;
2° locum ad celebrandum concilium provinciale intra provinciae territorium eligere;
3° ordinem agendi et quaestiones tractandas determinare, concilii provincialis
initium et periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere.
§ 2. Metropolitae, eoque legitime impedito, Episcopi suffraganei ab aliis Episcopis
suffraganeis electi est concilio provinciali praeesse.
Can. 443 - § 1. Ad concilia particularia convocandi sunt atque in eisdem
ius habent suffragii deliberativi:
1° Episcopi dioecesani;
2° Episcopi coadiutores et auxiliares;
3° alii Episcopi titulares qui peculiari munere sibi ab Apostolica Sede aut
ab Episcoporum conferentia demandato in territorio funguntur.
§ 2. Ad concilia particularia vocari possunt alii Episcopi titulares etiam emeriti
in territorio degentes; qui quidem ius habent suffragii deliberativi.
§ 3. Ad concilia particularia vocandi sunt cum suffragio tantum consultivo:
1° Vicarii generales et Vicarii episcopales omnium in territorio Ecclesiarum
particularium;
2° Superiores maiores institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae
numero tum pro viris tum pro mulieribus ab Episcoporum conferentia aut a provinciae
Episcopis determinando, respective electi ab omnibus Superioribus maioribus
institutorum et societatum, quae in territorio sedem habent;
3° Rectores universitatum ecclesiasticarum et catholicarum atque decani facultatum
theologiae et iuris canonici, quae in territorio sedem habent;
4° Rectores aliqui seminariorum maiorum, numero ut in n. 2 determinando, electi
a rectoribus seminariorum quae in territorio sita sunt.
§4. Ad concilia particularia vocari etiam possunt, cum suffragio tantum consultivo,
presbyteri aliique christifideles, ita tamen ut eorum numerus non excedat dimidiam
partem eorum de quibus in §§ 1-3.
§ 5 Ad concilia provincialia praeterea invitentur capitula cathedralia, itemque
consilium presbyterale et consilium pastorale uniuscuiusque Ecclesiae particularis,
ita quidem ut eorum singula duos ex suis membris mittant, collegialiter ab iisdem
designatos; qui tamen votum habent tantum consultivum.
§ 6. Ad concilia particularia, si id iudicio Episcoporum conferentiae pro concilio
plenario aut Metropolitae una cum Episcopis suffraganeis pro concilio provinciali
expediat, etiam alii ut hospites invitari poterunt.
Can. 444 - § 1. Omnes qui ad concilia particularia convocantur, eisdem
interesse debent, nisi iusto detineantur impedimento, de quo concilii praesidem
certiorem facere tenentur. § 2. Qui ad concilia particularia convocantur et
in eis suffragium habent deliberativum, si iusto detineantur impedimento, procuratorem
mittere possunt; qui procurator votum habet tantum consultivum.
Can. 445 - Concilium particulare pro suo territorio curat ut necessitatibus
pastoralibus populi Dei provideatur atque potestate gaudet regiminis, praesertim
legislativa, ita ut, salvo semper iure universali Ecclesiae, decernere valeat
quae ad fidei incrementum, ad actionem pastoralem communem ordinandam et ad
moderandos mores et disciplinam ecclesiasticam communem servandam, inducendam
aut tuendam opportuna videantur.
Can. 446 - Absoluto concilio particulari, praeses curet ut omnia acta
concilii ad Apostolicam Sedem transmittantur; decreta a concilio edicta ne promulgentur,
nisi postquam ab Apostolica Sede recognita fuerint ipsius concilii est definire
modum promulgationis decretorum et tempus quo decreta promulgata obligare incipiant.
Can. 447 - Episcoporum conferentia, institutum quidem permanens, est
coetus Episcoporum alicuius nationis vel certi territorii, munera quaedam pastoralia
coniunctim pro christifidelibus sui territorii exercentium, ad maius bonum provehendum,
quod hominibus praebet Ecclesia, praesertim per apostolatus formas et rationes
temporis et loci adiunctis apte accommodatas, ad normam iuris.
Can. 448 - § 1. Episcoporum conferentia regula generali comprehendit
praesules omnium Ecclesiarum particularum eiusdem nationis, ad normam Can. 450.
§ 2. Si vero, de iudicio Apostolicae Sedis, auditis quorum interest Episcopis
dioecesanis, personarum aut rerum adiuncta id suadeant, Episcoporum conferentia
erigi potest pro territorio minoris aut maioris amplitudinis, ita ut vel tantum
comprehendat Episcopus aliquarum Ecclesiarum particularium in certo territorio
constitutarum vel praesules Ecclesiarum particularium in diversis nationibus
exstantium; eiusdem Apostolicae Sedis est pro earundem singulis peculiares normas
statuere.
Can. 449 - § 1. Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum
interest Episcopis, Episcoporum conferentias erigere, supprimere aut innovare.
§ 2. Episcoporum conferentia legitime erecta ipso iure personalitate iuridica
gaudet.
Can. 450 - § 1. Ad Episcoporum conferentiam ipso iure pertinent omnes
in territorio Episcopi dioecesani eisque iure aequiparati, itemque Episcopi
coadiutores, Episcopi auxiliares atque ceteri Episcopi titulares peculiari munere,
sibi ab Apostolica Sede vel ab Episcoporum conferentia demandato, in eodem territorio
fungentes; invitari quoque possunt Ordinarii alterius ritus, ita tamen ut votum
tantum consultivum habeant, nisi Episcoporum conferentiae statuta aliud decernant.
§ 2. Ceteri Episcopi titulares necnon Legatus Romani Pontificis non sunt de
iure membra Episcoporum conferentiae.
Can. 451 - Quaelibet Episcoporum conferentia sua conficiat statuta, ab
Apostolica Sede recognoscenda, in quibus, praeter alia, ordinentur conferentiae
conventus plenarii habendi, et provideantur consilium Episcoporum permanens
et secretaria generalis conferentiae fini consequendo efficacius consulant.
Can. 452 - § 1. Quaelibet Episcoporum conferentia sibi eligat praesidem,
determinet quisnam, praeside legitime impedito, munere pro-praesidis fungatur,
atque secretarium generalem designet, ad normam statutorum.
§ 2. Praeses conferentiae, atque eo legitime impedito pro-praeses, non tantum
Episcoporum conferentiae conventibus generalibus, sed etiam consilio permanenti
praeest.
Can. 453 - Conventus plenarii Episcoporum conferentiae habeantur semel
saltem singulis annis, et praetera quoties id postulent peculiaria adiuncta,
secundum statutorum praescripta.
Can. 454 - § 1. Suffragium deliberativum in conventibus plenariis Episcoporum
conferentiae ipso iure competit Episcopis dioecesanis eisque qui iure ipsis
aequiparantur, necnon Episcopis coadiutoribus.
§ 2. Episcopis auxiliaribus ceterisque Episcopis titularibus qui ad Episcoporum
conferentiam pertinent, suffragium competit deliberativum aut consultivum, iuxta
statutorumconferentiae praescripta; firmum tamen sit eis solis, de quibus in
§ 1, competere suffragium deliberativum, cum agitur de statutis conficiendis
aut immutandis.
Can. 455 - § 1. Episcoporum conferentia decreta generalia ferre tantummodo
potest in causis, in quibus ius universale id praescripserit aut peculiare Apostolicae
Sedis mandatum sive motu proprio sive ad petitionem ipsius conferentiae id statuerit.
§ 2. Decreta de quibus in § 1, ut valide ferantur in plenario conventu, per
duas saltem ex tribus partibus suffragiorum Praesulum, qui voto deliberativo
fruentes ad conferentiam pertinent, proferri debent, atque vim obligandi non
obtinent, nisi ab Apostolica Sede recognita, legitime promulgata fuerint.
§ 3. Modus promulgationis et tempus a quo decreta vim suam exserunt, ab ipsa
Episcoporum conferentia determinantur.
§4. In casibus in quibus nec ius universale nec peculiare Apostolicae Sedis
mandatum potestatem, de qua in § 1, Episcoporum conferentiae concessit, singuli
Episcopi dioecesani competentia integra manet, nec conferentia eiusve praeses
nomine omnium Episcoporum agere valet, nisi omnes et singuli Episcopi consensum
dederint.
Can. 456 - Absoluto conventu plenario Episcoporum conferentiae, relatio
de actis conferentiae necnon eius decreta a praeside ad Apostolicam Sedem transmittantur,
tum ut in eiusdem notitiam acta perferantur, tum ut decreta, si quae sint, ab
eadem recognosci possint.
Can. 457 - Consilii Episcoporum permanentis est curae, ut res in plenario
conventu conferentiae agendae praeparentur et decisiones in conventu plenario
statutae debite exsecutioni mandentur; eiusdem etiam est alia negotia peragere,
quae ipsi ad normam statutorum committuntur.
Can. 458 - Secretariae generalis est:
1° relationem componere actorum et decretorum conventus plenarii conferentiae
necnon actorum consilii Episcoporum permanentis, et eadem cum omnibus conferentiae
membris communicare itemque alia acta conscribere, quae ipsi a conferentiae
praeside aut a consilio permanenti componenda committuntur;
2° communicare cum Episcoporum conferentiis finitimis acta et documenta quae
a conferentia in plenario conventu aut a consilio Episcoporum permanenti ipsis
transmitti statuuntur.
Can. 459 - § 1. Foveantur relationes inter Episcoporum conferentias,
praesertim viciniores, ad maius bonum promovendum ac tuendum.
§ 2. Quoties vero actiones aut rationes a conferentiis ineuntur formam internationalem
praeseferentes, Apostolica Sedes audiatur oportet.
Can. 460 - Synodus dioecesana est coetus delectorum sacerdotum aliorumque
christifidelium Ecclesiae particularis, qui in bonum totius communitatis dioecesanae
Episcopo dioecesano adiutricem operam praestant, ad normam canonum qui sequuntur.
Can. 461 - § 1. Synodus dioecesana in singulis Ecclesiis particularibus
celebretur cum, iudicio Episcopi dioecesani et audito consilio presbyterali,
adiuncta id suadeant.
§ 2. Si Episcopus plurium dioecesium curam habet, aut unius curam habet uti
Episcopus proprius, alterius vero uti Administrator, unam synodum dioecesanam
ex omnibus dioecesibus sibi commissis convocare potest.
Can. 462 - § 1. Synodum dioecesanam convocat solus Episcopus dioecesanus,
non autem qui ad interim dioecesi praeest. § 2. Synodo dioecesanae praeest Episcopus
dioecesanus, qui tamen Vicarium generalem aut Vicarium episcopalem pro singulis
sessionibus synodi ad hoc officium implendum delegare potest.
Can. 463 - § 1. Ad synodum dioecesanam vocandi sunt uti synodi sodales
eamque participandi obligatione tenentur:
1° Episcopus coadiutor atque Episcopi auxiliares;
2° Vicarii generales et Vicarii episcopales, necnon Vicarius iudicialis;
3° canonici ecclesiae cathedralis;
4° membra consilii presbyteralis;
5° christifideles laici, etiam sodales institutorum vitae consecratae, a consilio
pastorali eligendi, modo et numero ab Episcopo dioecesano determinandis, aut,
ubi hoc consilium non exstet, ratione ab Episcopo dioecesano determinata;
6° rector seminarii dioecesani maioris;
7° vicarii foranei;
8° unus saltem presbyter ex unoquoque vicariatu foraneo eligendus ab omnibus
qui curam animarum inibi habeant; item eligendus est alius presbyter qui, eodem
impedito, in eius locum substituatur;
9° aliqui Superiores institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae,
quae in dioecesi domum habent, eligendi numero et modo ab Episcopo dioecesano
determinatis.
§ 2. Ad synodum dioecesanam ab Episcopo dioecesano vocari uti synodi sodales
possunt alii quoque, sive clerici, sive institutorum vitae consecratae sodales,
sive christifideles laici.
§ 3. Ad synodum dioecesanam Episcopus dioecesanus, si id opportunum duxerit,
invitare potest uti observatores aliquos ministros aut sodales Ecclesiarum vel
communitatum ecclesialium, quae non sunt in plena cum Ecclesia catholica communione.
Can. 464 - Synodo sodalis, si legitimo detineatur impedimento, non potest
mittere procuratorem qui ipsius nomine eidem intersit; Episcopum vero dioecesanum
de hoc impedimento certiorem faciat.
Can. 465 - Propositae quaestiones omnes liberae sodalium disceptationi
in synodi sessionibus subiciantur.
Can. 466 - Unus in synodo dioecesana legislator est Episcopus dioecesanus,
aliis synodi sodalibus voto tantummodo consultivo gaudentibus unus ipse synodalibus
declarationibus et decretis subscribit, quae eius auctoritate tantum publici
iuris fieri possunt.
Can. 467 - Episcopus dioecesanus textus declarationum ac decretorum synodalium
communicet cum Metropolita necnon cum Episcoporum conferentia.
Can. 468 - § 1. Episcopo dioecesano competit pro suo prudenti iudicio
synodum dioecesanam suspendere necnon dissolvere.
§ 2. Vacante vel impedita sede episcopali, synodus dioecesana ipso iure intermittitur,
donec Episcopus dioecesanus, qui succedit, ipsam continuari decreverit aut eandem
extinctam declaraverit.
Can. 469 - Curia dioecesana constat illis institutis et personis, quae
Episcopo operam praestant in regimine universae dioecesis, praesertim in actione
pastorali dirigenda, in administratione dioecesis curanda, necnon in potestate
iudiciali exercenda.
Can. 470 - Nominatio eorum, qui officia in curia dioecesana exercent,
spectat ad Episcopum dioecesanum.
Can. 471 - Omnes qui ad officia in curia admittuntur debent:
1° promissionem emittere de munere fideliter adimplendo, secundum rationem iure
vel ab Episcopo determinatam;
2° secretum servare intra fines et secundum modum iure aut ab Episcopo determinatos.
Can. 472 - Circa causas atque personas quae in curia ad exercitium potestatis
iudicalis pertinent, serventur praescripta Libri VII "De processibus" de iis
autem quae ad administrationem dioecesis spectant, serventur praescripta canonum
qui sequuntur.
Can. 473 - § 1. Episcopus dioecesanus curare debet ut omnia negotia quae
ad universae dioecesis administrationem pertinent, debite coordinentur et ad
bonum portionis populi Dei sibi commissae aptius procurandum ordinentur.
§ 2. Ipsius Episcopi dioecesani est coordinare actionem pastoralem Vicariorum
sive generalium sive episcopalium; ubi id expendiat, nominari potest Moderator
curiae, qui sacerdos sit oportet, cuius est sub Episcopi auctoritate ea coordinare
quae ad negotia administrativa tractanda attinent, itemque curare ut ceteri
curiae addicti officium sibi commissum rite adimpleant.
§ 3. Nisi locorum adiuncta iudicio Episcopi aliud suadeant, Moderator curiae
nominetur Vicarius generalis aut, si plures sint, unus ex Vicariis generalibus.
§4. Ubi id expedire iudicaverit, Episcopus, ad actionem pastoralem aptius fovendam,
constituere potest consilium episcopale, constans scilicet Vicariis generalibus
et Vicariis episcopalibus.
Can. 474 - Acta curiae quae effectum iuridicum habere nata sunt, subscribi
debent ab Ordinario a quo emanant, et quidem ad validitatem, ac simul a curiae
cancellario vel notario; cancellarius vero Moderatorem curiae de actis certiorem
facere tenetur.